Must-have op school, must-read PABO

Dit boek viel op door het thema: dyslexie. Er zijn niet veel kinderboeken waarin de worsteling met lezen het hoofdthema is.
Het boek is vele malen bekroond en in recensies gaat het vooral om de waarde van dit boek voor juffen, meesters en leerlingen. Dat maakte nieuwsgierig. Is dit boek echt zo’n must-have voor basisscholen?

De voorkant valt op door de styling en het uitbeelden van de titel. De vis voelt zich ongemakkelijk in die boom, dat zie je zo. De titel zelf zijn kunstige letters in alle kleuren van de regenboog.
Op de achterflap wordt het verhaal aangekondigd als een positief verhaal voor elk kind dat wel eens het gevoel heeft anders te zijn. Daarbij wordt verwezen naar een uitspraak van Albert Einstein van wie ook vermoed wordt dat hij dyslexie had:
“Iedereen is goed in iets, op zijn eigen manier. Maar als je een vis in een boom laat klimmen en hem daarop beoordeelt, zal hij zijn hele leven denken dat hij dom is.”

In het boek maken we kennis met Ally, de ik-persoon. Ze zit in groep 8 (middle school) en kan nog steeds niet (goed) lezen en schrijven. Dat is haar grote geheim. Ze is heel slim in het omzeilen van lezen en smoesjes verzinnen om niet te hoeven lezen of schrijven. Ze kan erg goed tekenen.
Ally heeft dyslexie, ze weet het alleen niet. Doordat ze vaak de klas uit wordt gestuurd en niet begrijpt waarom ze niet net als de andere klasgenootjes haar taken kan doen, voelt ze zich dom.
De nieuwe meester, Daniël, pakt het anders aan. Hij noemt zijn leerlingen Fantastico’s en probeert zoveel mogelijk complimenten te geven. Daardoor ontdekt Ally dat ze sommige dingen echt wel heel goed kan, dat ze slim is, als er maar niets gelezen of geschreven hoeft te worden. Hij heeft wel door dat Ally veel in beelden denkt en maakt daar gebruik van. Hij leert haar schaken en dat gaat haar erg goed af. Hij vermoedt dyslexie en gaat haar bijles geven zodat lezen wat gemakkelijker voor Ally wordt.
Langzaam dringt het tot Ally door dat ze geen schuld heeft aan het feit dat ze niet kan lezen zoals de anderen. (Ik pak een boek en open het, maar de letters krinkelen en dansen. Hoe kan het dat andere mensen bewegende letters kunnen lezen? – Ally, blz. 20)
Terwijl Ally geholpen wordt grip te krijgen op haarzelf en dyslexie, leren wij ook nog andere klasgenoten kennen. De pesters, de buitenbeentjes, de stillen en de grapjassen. Ze komen allemaal langs en worden goed uitgewerkt. Daardoor is dit behalve een boek over dyslexie ook een fijn schoolverhaal, waar iedere leerling zich mee kan identificeren.
Het boek eindigt sterk met de boodschap “Soms is vragen om hulp het dapperste wat je kunt doen”. Bij Ally valt het kwartje. Haar broer komt haar die dag van school halen en ze rent terug naar haar meester om hulp voor haar broer, die precies dezelfde worsteling met lezen heeft. Daarmee is het taboe op niet kunnen lezen definitief verbroken.

Het boek doet denken aan Wonder van R.J. Palacio (Ally) en Hou van die hond van Sharon Creech (meester Daniël). Ik moest ook terugdenken aan het boek van Esmé Lammers "Lang leve de koningin" (onlangs opnieuw uitgebracht), waarin een dyslectisch meisje ook heel goed in schaken blijkt te zijn. Ze gaan allemaal over leerlingen die "anders" zijn en keren zich fel tegen pestgedrag.

Wat dit boek tot een must-have maakt, is dat leerlingen èn leerkrachten in Ally's hoofd kunnen kruipen en leren zien wat een impact dyslexie kan hebben. De gevoelens van Ally zijn eerlijk en authentiek. Het is mooi om in het boek te volgen hoe gevoelens van domheid en mislukking langzaam veranderen in gevoelens van zelfverzekerdheid en leergierigheid. De nieuwe meester maakt het verschil. Een opsteker voor (aankomende) leerkrachten! Feel good-boek met ruwe randjes.

Het boek heeft lekker veel korte hoofdstukken (51). Daarom mijn tip LEES DIT BOEK VOOR IN DE KLAS (vanaf groep 5).

Ik heb eigenlijk maar één ding aan te merken op dit boek. Hoewel de hoofdpersoon een beelddenker is en die beelden vaak beschreven worden, heeft dit boek geen enkele illustratie. Ook de lay-out is niet dyslexie-vriendelijk. De letters zijn klein en de bladzijden vol. Als dit een belangrijk boek is voor leerlingen met dyslexie en beelddenkers, dan vraag je je af waarom daar niet meer aandacht aan gegeven is. Het boek zou juist bij die leerlingen als graphic novel waarschijnlijk meer aanslaan.