Eerbetoon aan een krachtige, rebelse feministe

‘Een wervelend geschreven boek over een vrouw met karakter, passie en intelligentie’, zo zou dit boek ongeveer getypeerd kunnen worden. Alleen is dit niet toereikend omdat Germaine de Staël zo veelzijdig getalenteerd was, dat ze bijna niet te vatten is in een boek. Toch waagde Margot Dijkgraaf de sprong, zij dook in het verleden en deed diepgravend onderzoek naar deze Franse schrijver. Een aantal jaar geleden stond Germaine de Staël in Zij namen het woord van Margot Dijkgraaf, een serie portretten van historische schrijvers met rebelse karakters. Nu is de focus gelegd op het leven, de wereld waarin ze leefde en werkte, van Germaine de Staël. Europa was rond 1800 verdeeld, versnipperd en een bepaald heerschap aasde op grond en overheersing, dat was Napoleon. Hij moest weinig hebben van de intelligente, strijdbare en invloedrijke Germaine. De twee waren aan elkaar gewaagd…jager en prooi.

De hoofdstukken in het boek vertellen het leven van Germaine chronologisch en eindigen elke keer met een brief aan een van haar dierbaren die ze schreef tijdens haar grote vlucht in 1812. Die vlucht was een gigantische onderneming; op een kaartje is te zien hoe ze reisde van Coppet, haar woonplaats in Frankrijk (nu Zwitserland), naar Engeland met een enorme omweg via het oosten. Deze opbouw zorgt voor een welkome afwisseling in het verhaal, het wordt hiermee een spannend verhaal. Niet dat het saai zou worden, deze vrouw leek te beschikken over eindeloos veel energie, intelligentie, diplomatieke gaven en passie. Haar ouders waren invloedrijk en stimuleerden haar zich te ontwikkelen. Kleurrijk zijn de beschrijvingen van de salons van haar moeder en later ook haar eigen salons, heerlijk om te lezen hoe deze bijeenkomsten bevolkt werden door politici, schrijvers, andere kunstenaars en hoe te zien is hoe Germaine zich bekwaamde in het redeneren, converseren.

Auteur Germaine de Staël krijgt ook ruime aandacht in het boek, fijn om te lezen hoe zij zich toelegde op het schrijven van brieven en romans. In Over Duitsland staan onder andere haar ideeën over de culturele verschillen tussen Frankrijk en Duitsland; na de Verlichting, waarin de rede op de voorgrond staat, zag zij het belang van gevoel, hier komt de Romantiek, voor de juiste balans. Haar contacten met gelijkgestemden in Weimar, allemaal bekende namen, zijn belangrijk voor haar verdere leven, in haar positie was netwerken essentieel. Veel ruimte is er voor haar passionele liefdesleven, zij beheerste de kunst van het laveren tussen conventie en lust, niet altijd zonder ruzie of jaloezie, maar zij week niet af van haar plannen.

Het is een prachtig, krachtig Europees boek geworden: een portret van een vrouw die grenzeloos leven, denken en handelen met in het achterhoofd het streven naar de ideale staatsvorm, hoog in het vaandel had!