Advertentie

Hebban vandaag

Listmania /

Luchtig lezen: zware thema's in YA

door Anouk van der Zee 17 reacties
Young Adult dicht het gat tussen kinderboeken en volwassen literatuur, met thema’s die aansluiten bij de belevingswereld van jongeren. Voor veel niet YA-lezers betekent dat ‘eenvoudiger dan volwassen literatuur’, maar niets is minder waar.

De boeken in het YA genre lijken op het eerste gezicht een bij elkaar geraapt zooitje. Non-fictie, fantasy, new adult, graphic novels, sciencefiction, hedendaags – al deze genres vinden we terug in die ene categorie. Dat komt omdat Young Adult zich voornamelijk richt op de leeftijd van de lezer, in plaats van de inhoud van het boek.  

Toch is YA bij lange na geen troostprijs voor lezers die niet aan de echte literatuur willen. Iedereen die weleens een Young Adult boek heeft opgepakt, heeft zich verbaasd over de zware thema’s die met grote regelmaat aan bod komen. Daarin zijn trends te ontdekken die gelden voor het hele Young Adult genre, en de lezers die daartoe worden aangetrokken.
 

Boekentips racisme en onderdrukking

Minder dan mens

Veel van de Young Adult thema’s zijn samen te vatten in het idee “minder dan mens” te zijn of je zo te voelen. Denk alleen al aan alle boeken die tegenwoordig over racisme verschijnen. De thema’s zijn op te splitsen in verschillende verschijningsvormen, zoals persoonlijke verhalen (Een bijna eindeloze afstand van Tahereh Mafi) of uitgediept op een abstracter niveau (Het Koninkrijk van Jess Rothenberg). Wat betekent het eigenlijk om mens te zijn, en wanneer val je onder "minder"? Het idee speelt naast racisme ook bij feminisme, diversiteit en aandoeningen, zowel fysiek als psychisch.  

Waar in volwassenenliteratuur afwijkend gedrag wordt gebruikt om vervreemding op te roepen, doet Young Adult het tegenovergestelde. Door aan te tonen dat “normaal” niet bestaat, roepen ze gevoelens op van inclusiviteit en herkenning. Bovendien ziet de lezer niet alleen zichzelf gerepresenteerd, maar leert hij of zij ook in de schoenen van een ander te staan. Zelfs wanneer die ander een onbegrijpelijke daad verricht, zoals in Dit is hoe het ging van Astrid Boonstoppel of 54 minuten van Marieke Nijkamp.

Feminisme en seksualiteit

Representatie

Jongeren (en niet alleen zij) zijn in hun boeken op zoek naar herkenning en representatie. Door zoveel mogelijk verhalen te vertellen vanuit zoveel mogelijk invalshoeken, wordt het de lezer duidelijk dat afwijking van de norm juist normaal is. Daarmee wordt een veelvoud aan problemen ook in de echte wereld bespreekbaar gemaakt. Zelfbeeld, gender, seksualiteit, lichamelijke aandoeningen, psychische aandoeningen – de menselijke variatie is eindeloos en Young Adult laat dat zien.  

De manier waarop YA deze ‘problematiek’ uitwerkt, valt ook weer uiteen in twee vormen. In het ene geval focust de plot zich op de aandoening/afwijking/het problematische zelfbeeld en hoe de hoofdpersoon hiermee omgaat. Denk bijvoorbeeld aan In mijn hoofd van Sharon M. Draper. In het andere geval is het deel van het personage, en is er geen hoofdrol in de plot weggelegd, hoewel het wel voor obstakels kan zorgen. Een goed voorbeeld hiervan is List en leugens van Leigh Bardugo. Soms herken je iets helemaal niet als spreken over problematiek, zoals de PTSS en depressie van Feyre in Hof van mist en woede. Maar degenen die het meemaken, herkennen het wél.

Psychische en lichamelijke aandoeningen

Ingrijpen

Een minder opvallend thema in Young Adult boeken is echter onmiskenbaar als je het eenmaal hebt ontdekt. YA boeken zijn proactief, gericht op het verspreiden van een boodschap en het oproepen tot ingrijpen. Van non-fictie tot fantasy en van hedendaags tot new adult. Veranderen op individueel niveau, binnen de samenleving en als menselijk ras. Daarmee is Young Adult bij uitstek maatschappijkritisch. Soms subtiel, soms heel duidelijk, zoals bij Ingesloten van Samira Ahmed

De proactieve aard van deze boeken laat zien dat jongeren op zoek zijn naar oplossingen. Ze maken zich zorgen over de wereld waar ze over een aantal jaar verantwoordelijk voor zijn. Boeken laten hen op een veilige manier worst case scenarios onderzoeken, en focussen op de ethische problemen die hieruit ontstaan – huidig en toekomstig. Denk bijvoorbeeld aan Dor van Neal en Jarrod Shusterman. Hierin staat centraal waartoe de mens in staat is als hun eerste levensbehoeften worden weggenomen.  

Toekomst

 

Young Adult lezen

Iedereen die YA leest weet dat heftige thema’s bijna een vereiste zijn voor het genre. Er wordt een veelheid aan problemen besproken die zowel binnen de mens als binnen de maatschappij te vinden zijn, en stelt de status quo aan de kaak. Door een breed scala aan onderwerpen op te voeren, kan iedereen vinden wat hij of zij zoekt; de problemen die ze het hoofd proberen te bieden of waar ze begrip voor zoeken. Het wordt bovendien in de vorm gegoten die de lezers prettig vinden, abstract of persoonlijk, vanuit verschillende perspectieven. Dat weet misschien ook te verklaren waarom Young Adult juist zo'n verzameling van literatuurgenres is. 

Ga naar het Young Adult café

Ga naar het Diversiteit in YA café


Zie jij deze thema’s en meer terug in Young Adult? Waar lees jij het liefst over?



Over de auteur

Anouk van der Zee

147 volgers
947 boeken
22 favoriet
Hebban Crew


Reacties op: Luchtig lezen: zware thema's in YA

 

Hebban Spots

Young Adult Café

632 volgers

Welkom in het Hebban Young Adult Café! We zijn dol op YA-boeken en willen onze liefde hiervoor graag met jullie allemaal delen. Naast dit café kan je onze activiteiten vanaf heden overal op Hebban...

Diversiteit in YA

30 volgers

Young Adult is hét genre bij uitstek waar diversiteit een rol moet/mag/kan spelen en ook steeds meer speelt. In dit café kun je uitgebreid van gedachten wisselen over diversiteit in Young...