Oorlog is goed, liefde is matig in de handen van Hemingway

“Afscheid van de wapenen” uit 1929 is de tweede roman van de Amerikaanse schrijver Ernest Hemingway (1899 – 1961). Het is het semiautobiografische relaas vertelt door de Amerikaanse luitenant Frederic Henry die als ziekenbroeder in dienst is van het Italiaanse leger tijdens de Eerste Wereldoorlog. Vrijwel in het begin van de roman Henry krijgt een relatie met de Britse Catherine Barkley. Hiermee krijgen we twee parallel aan elkaar lopende verhaallijnen; een (anti-)oorlogsdrama en een liefdesgeschiedenis.

Het oorlogsdrama krijgt de meeste aandacht in de eerste helft van de roman, in de tweede helft domineert de liefdesgeschiedenis. Henry beweegt zich vooral (net) achter de frontlinies, waar hij met andere officiers in de mess, op de eigen kamers, tijdens een avondwandeling, in de kroeg gesprekken voert over de ellende van de oorlog en de uitzichtloosheid daarvan. Deze dialogen zijn goed geschreven en doen realistisch aan, een grote tegenstelling met de gesprekken die Henry met zijn ‘lief’ voert. Bij de mannen is geen sprake van heldenmoed, politieke bespiegelingen over de oorlog of andere vormen van meeslepende betrokkenheid bij de oorlog. Gesprekken gaan veel meer over de (dreigende) ellende, de kwaliteiten van de nieuw aangekomen prostituees in het bordeel voor officieren, het leven thuis dat ze missen, en overige ‘mannenpraat’.

Wanneer Frederic bij een granaatinslag zwaar gewond raakt wordt hij overgebracht naar een ziekenhuis in Milaan. Ver weg van het front voegt Catherine zich al snel bij hem. Tijdens hun eerste ontmoetingen waren de dialogen houterig en zoekend naar een gedeelde taal. Begrijpelijk ze kenden elkaar pas en wisten alle twee niet of zij wel van de ander houden, de ander van haar/hem en of een relatie op termijn met het front net niet letterlijk op schootsafstand wel enige toekomst heeft. Na een paar maanden samen in Milaan mag je toch verwachten dat gesprekken soepeler verlopen Of schrijft Hemingway niet zulke hele goede dialogen wanneer het om persoonlijke gesprekken tussen man en vrouw gaat?

Na genezing keert luitenant Frederic Henry terug naar zijn ambulancepost. De Italianen worden gedwongen om terug te trekken. Een grote chaos. Hemingway beschrijft die chaos en paniek overtuigend. De Italiaanse officieren krijgen (ten onrechte) de schuld van de nederlaag en chaos en worden gearresteerd. Henry ontsnapt de dans, deserteert en vlucht met Catherine naar het neutrale Zwitserland. De vlucht en het verblijf in Zwitserland zijn saai en Hemingway lijkt niet meer te weten wat te doen met Henry en Catherine. Het einde van de roman komt dan ook bij geforceerd over.

Hemingway heeft in “Afscheid van de wapenen” twee verhaallijnen proberen te integreren tot één roman. Daar is hij maar beperkt in geslaagd. Het oorlogsverhaal zit goed en overtuigend in elkaar, het liefdesverhaal is een draak.