Om naar te luisteren, niet om te lezen.

Met zijn debuut “De as van mijn moeder” op 66 jarige leeftijd was het ook voor auteur Frank McCourt (1930 – 2009) een grote verrassing dat zijn werk in korte tijd uitgroeide tot een internationale bestseller. Gestimuleerd door vrienden, familieleden, (oud-) leerlingen en collega’s op de middelbare school waar hij als leraar Engels werkzaam was besloot McCourt zijn jeugdherinneringen op papier te zetten. Herinneringen die hij meerdere keren al had verteld tegen mensen in zijn omgeving. En vertellen is wat McCourt doet in “De as van mijn moeder”. Door te kiezen voor de tegenwoordige tijd en (bijna) het hele verhaal te vertellen vanuit het perspectief van de in armoede opgroeiende Frankie/Frank/Francis McCourt zuigt de schrijver/verteller McCourt de lezer mee in het verhaal. Een verhaal dat wat betreft de inhoud vrij eenvoudig is, omdat er weinig tot geen sprake is van enige (zelf)reflectie, overpeinzing of diepgaande gedachte in het vertelde.

Frank McCourt wordt geboren in New York als het resultaat van een ‘one-night stand’ van Malachy McCourt en Angela Sheehan. En zoals het hoorde in die tijd, trouwden deze twee mensen toen duidelijk werd dat er een kind op komst was. Doordat de alcoholistische vader McCourt zijn New Yorkse familie meer dan eens ten schande had gezet, besloot de familie om het gezin McCourt terug op de boot naar Ierland te zetten. Niet dat in Ierland, Limerick op precies te zijn, vader McCourt zou stoppen met het drinken van te veel alcohol. Vaker wel dan niet verzoop vader McCourt op vrijdagavond zijn net uitbetaalde salaris of uitkering waardoor zijn gezin, waarin het aantal broertjes gestaag groeide, in bittere armoede, kou en honger moest zien te overleven. Dit sleept zich jaar in jaar uit voort, Frankie wordt Frank, en wanneer hij zelf oud genoeg is om te gaan werken besluit hij om te sparen voor een overtocht naar de Verenigde Staten. Het boek eindigt met zijn aankomst in New York.

“De as van mijn moeder” is geen Literatuur met een hoofdletter L, daarvoor zijn er te veel voorbeelden waarin een gelijksoortige geschiedenis literair beter wordt verteld. Voor een gezin dat naar de ondergang gaat door alcoholisme, lees Emile Zola – De Kopstoot (1878), voor een jongen die opgroeit in het katholieke Ierland in ongeveer dezelfde periode, lees James Joyce – Een portret van de kunstenaar als jongeman (1916). En toch, ondanks het feit dat “De as van mijn moeder” literair gezien niet zo heel veel voorstelt, blijf je geboeid lezen. Dat heeft alles te maken, met het feit dat McCourt een verdomd goede verteller is. Eigenlijk is “De as van mijn moeder” geen boek om te lezen, maar is het een boek dat voorgelezen moet worden.