Zelfkritisch portret van de ‘vent’ Marsman

Hendrik Marsman (1899 – 1940) is tegenwoordig vooral nog bekend als dichter van “Herinnering aan Holland” uit 1936. Naast poëzie schreef Marsman veel literaire essays en recensies. Zijn scheppend proza beperkt zich tot een aantal verhalen en novellen en de brievenroman “Heden ik, morgen gij” die Marsman samen met Simon Vestdijk schreef. Een van de novellen van Marsman is “De dood van Angèle Degroux” uit 1933. In deze novelle verwerkt Marsman zijn relatie met Elisabeth de Roos die een paar jaar eerder op de klippen is gelopen. In 1932 is De Roos met Edgar du Perron, een collega van Marsman, getrouwd.

“De dood van Angèle Degroux” speelt zich af in Parijs, eind jaren twintig/begin jaren dertig van de vorige eeuw. De Nederlandse schrijver Charles de Blécourt, in wie we voor een groot deel Hendrik Marsman herkennen, is een paar maanden eerder in Parijs bevriend geraakt met de Brusselse Angèle Degroux. Een toevallige ontmoeting leidde tot een aantal maanden gezamenlijk optrekken in Parijs. Alle twee weten niet precies wat ze zelf willen, wat ze zelf verwachten van een eventuele relatie, en wat ze van de ander verwachten. Dit om elkaar heen dansen, dit schaduwboksen krijgt een vervolg wanneer Angèle een paar maanden later op verzoek van Charles weer naar Parijs komt. Een herhaling van zetten?

Marsman tilt “De dood van Angèle Degroux” boven de zoveelste romantische liefdesgeschiedenis door op intrigerende wijze de innerlijke roerselen - de twijfels, de verwachtingen, angst voor het onbekende – bij zowel Charles als Angèle te beschrijven. Vooral Charles wordt sterk neergezet, naar alle waarschijnlijkheid omdat Marsman grotendeels zelf Charles de Blécourt is en kon putten uit zijn ervaringen met Elisabeth de Roos. Dit zelfportret van Hendrik Marsman is niet altijd een fraai portret, Marsman spaart zichzelf niet. In dit opzicht kiest Marsman in “De dood van Angèle Degroux” voor de ‘vent’, terwijl hij in dit debat voor wat betreft de poëzie op de hand was van de ‘vorm’.