Goede naturalistische roman

“Goudakkers illusiën” (1885) is de tweede roman van de Nederlandse schrijver Marcellus Emants (1848 – 1932). In zijn eerder gebundelde novellen “Monaco” (1878) en “Een drietal novellen” (1879) had Emants aangetoond een van de meest getalenteerde Nederlandse naturalistische schrijvers te zijn. In zijn eerste roman “Jong Holland” (1881) was zijn (naturalistisch) schrijverstalent niet zo heel goed uit de verf gekomen. “Goudakkers illusiën” is wel een goed geslaagde naturalistische romans van Emants.

De aan de rand van Den Haag wonende gepensioneerde zelfingenomen en pedante Goudakker (geen voornaam) voelt zich miskend en is gefrustreerd, omdat bijna niemand zijn intelligentie, kennis en mensenkennis op waarde weet in te schatten. Alleen een handvol buurtbewoners tonen enig respect voor de ietwat zonderlinge Goudakker. Voor Goudakker telt die erkenning van deze onontwikkelde buurtgenoten niet echt. Goudakker heeft dan ook al zijn hoop en verwachtingen op erkenning, respect en waardering dan ook op de toekomst van zijn intelligente 23 jarige dochter Stéphanie geprojecteerd. Je komt dit type ouder nog steeds tegen, bijvoorbeeld op zaterdagochtenden langs de rand van gemeentelijke sportvelden.

Wanneer Stéphanie, zonder het eerst aan haar vader te hebben gevraagd, zich verlooft met de bankierszoon Willem de Groot is Goudakker verbolgen. Ook zijn oogappel, zijn geliefde dochter trekt zich niets aan van zijn positie als vader en zij slaat zijn raadgevingen in de wind. Goudakker heeft zijn oordeel over haar verloofde al direct klaar; die kerel deugt niet. Door zijn eigen stijfkoppige pogingen om het voorgenomen huwelijk alsnog te voorkomen krijgt Goudakker iets wat lijkt op een beroerte in het stadhuis kort voor dat de huwelijksakte zou worden ondertekend. Het huwelijk wordt uitgesteld en gaat uiteindelijk helemaal niet door, omdat Stéphanie niet de dood van haar vader op haar geweten wil hebben. Sterker nog zij wordt diacones en met de aangeboren ijdelheid en zelfingenomenheid van Goudakker probeert zij anderen te bekeren.

De aangeboren karaktereigenschappen van Stéphanie en het (onoverbrugbare) standsverschil tussen haar en De Groot zijn twee thema’s die vaak terugkeren in de naturalistische literatuur. Toch kreeg ik de indruk bij het lezen van “Goudakkers illusiën” dat Emants heel lichtjes de spot drijft met deze twee thema’s, doordat hij ze wel erg dik aanzet waardoor het bijna karikaturen worden. Al met al, is en blijft het een goede Nederlandstalige naturalistische roman die zeker hedendaagse liefhebbers van het genre zal aanspreken.