Een niet waargemaakte belofte

“Het bal van graaf d’Orgel” is de in 1924 postuum gepubliceerde roman van de Franse schrijver Raymond Radiguet (1903 – 1923). Al tijdens zijn middelbare schooljaren was hij een bekende in (modernistische en avantgardistische) literaire kringen in Parijs. Zijn gedichten werden al met enige regelmaat gepubliceerd in literaire tijdschriften. Zijn eerste roman “Van de liefde bezeten” werd gepubliceerd in begin van 1923 en veroorzaakte veel ophef. In december van dat jaar overleed hij aan tyfus. In de 2e helft van 1923 werkte hij samen met Jean Cocteau aan het redigeren van het manuscript van “Het bal van graaf d’Orgel”. Het manuscript was oorspronkelijk 400 pagina’s, de uiteindelijk gepubliceerde versie heeft in de Nederlandse vertaling van F.C. Kuipers 100 bladzijden. Er is dus veel geschrapt en tijdens het lezen kreeg ik een aantal keren de indruk dat na het rigoureus schrappen Radiguet niet meer de tijd heeft gehad om de hele tekst daar waar nodig te herschrijven. “Het bal van graaf d’Orgel” maakt een brokkelige fragmentarische en onaffe indruk. Het is alsof Radiguet niet meer de tijd heeft gehad om die laatste slag die nog nodig was om het tot een heel goed boek te maken.

De roman speel zich af in en rond Parijs begin jaren twintig van de vorige eeuw. De Eerste Wereldoorlog is net voorbij en de hogere klassen kunnen weer zonder al te veel zorgen van hun luie leventje genieten. De 20 jarige François de Séryeuse raakt bevriend met graaf Anne d’Orgel en zijn echtgenote Mahaut. Al vlug raakt François verliefd op Mahaut. Hij duurt een tijdje voor hij dit zelf beseft, wat hem weer voor de keuze stelt om al dan niet een relatie met haar aan te gaan. Ziet zij hem eigenlijk wel zitten, is Mahaut ook verliefd op François. Het thema van een ‘vijfstuiver romannetje', maar Radiguet beschrijft de psychologische ontwikkeling van de twee verdomd goed. Al missen we wel af en toe iets, doordat er passages geschrapt zijn. Bij momenten doen deze psychologische beschrijvingen denken aan Marcel Prousts “Op zoek naar de verloren tijd”. Het is beiden, Radiguet en Proust, niet te doen om de seks, maar om de individuele emotie. Het is bij Radiguet, bijna hoofse liefde, als het al liefde is. Dit zorgt voor een ingehouden, onuitgesproken en ongedachte spanning bij de hoofdpersonages en ook omstanders hebben ieder zo hun eigen gedachten, gevoelens bij hetgeen waar ze getuige van denken te zijn.

"Het bal van graaf d'Orgel” heeft alles in zich om een goede, zo niet heel goede roman te worden, helaas heeft het op veel te jonge leeftijd overlijden van Raymond Radiguet dit onmogelijk gemaakt.