Brokken donker Romantisch Parijs

“Le spleen de Paris” van Charles Baudelaire (1821 -1867) is een postuum uitgegeven (1869) bundel met korte prozagedichten. Er zijn verschillende Nederlandstalige vertalingen van “Le spleen de Paris” waarvan sommige ook een andere titel dan “Het spleen van Parijs” hebben. Ik heb de herziene vertaling van Jacob Groot uitgegeven door Voetnoot in 2021 gelezen. Een eerdere vertaling van Groot is in 1981 door de Bezige Bij uitgegeven. Ik had geen specifieke reden om te kiezen voor de vertaling van Groot, het is toevallig het exemplaar dat in mijn gemeentelijke bibliotheek beschikbaar was.

Dat er relatief zo veel vertalingen van “Le spleen de Paris” in het Nederlands zijn heeft alles te maken met het feit dat de 50 prozagedichten in deze bundel voor zowel vertaler als lezer veel toegankelijker zijn dan de poëzie van “Les fleurs du mal” terwijl de thematiek vrijwel hetzelfde is. Het verschil tussen de twee werken zit vooral in het perspectief dat Baudelaire kiest. In “Het spleen van Parijs” kiest hij (iets) meer voor het perspectief van de toeschouwer, van de toevallige passant die tijdens het voorbijgaan iets opmerkelijks tegen komt en dit vertelt aan de lezer. Dit perspectief zorgt er voor dat hetgeen wat Baudelaire zegt niet meer zo direct en confronterend is als in “Les fleurs du mal”. Hierdoor is "Het spleen van Parijs” een uitstekende introductie in de wereld van Baudelaire.

De wereld zoals Baudelaire die ziet en ervaart is zelden of nooit een mooie zonnige hoopvolle en vrolijke wereld. Het woord ‘spleen’ betekent niet voor niets een niet te herleiden melancholisch gevoel van onbehagen. Baudelaire is dé vertolker van dit melancholisch onbehagen dat een karakteristiek kenmerk is van de (literaire) Romantiek. In “Les fleurs du mal” geeft Baudelaire vier gedichten de titel ‘spleen’ (1 t/m 4) en de titel van zijn bundel prozagedichten spreekt voor zich. Met deze bundel is Baudelaire de eerste, in ieder geval de eerste die nog regelmatig gelezen wordt, die het onbehagelijke leven in de grootstad Parijs zo treffend onder woorden brengt. De 50 stukken die uit “Het spleen van Parijs”, hebben zo goed als geen directe relatie met elkaar hebben, het gaat iedere keer over andere personen op andere negentiende-eeuwse (Parijse) locaties. Toch vormen deze stukken een eenheid, doordat ‘het spleen’ in ieder stuk(je) van de pagina afdruipt.

“Le spleen de Paris” was niet direct na publicatie een groot succes, dat duurde een aantal jaren. Toch is de melancholische donker Romantische blik waarmee Baudelaire naar ‘zijn’ Parijs keek van grote invloed geweest op schrijvers (en lezers) die na hem kwamen. Het was Baudelaire die in “Le spleen de Paris” (en “Fleurs du mal”) de basis legde voor het imago van Parijs als stad van de romantiek.