Elf verhalende toppers van Naeff

Top Naeff (1878 - 1953) was een Nederlandse schrijfster die tot op de dag van vandaag (nog enige) bekendheid geniet met haar (jeugd)roman “Schoolidyllen” uit 1900. Naast romans schreef Naeff toneelstukken, literatuur- en toneelrecensies, essays en verhalen. “Vriendelijke anarchie” (2013) is een bloemlezing met elf tussen 1908 en 1936 gepubliceerde verhalen van Top Naeff. De verhalen(bundels) van Naeff werden in de jaren tussen de twee Wereldoorlogen in het algemeen positief gerecenseerd en (relatief) veel gelezen rekening houdend met het feit dat ook toen het korte verhaal geen al te hoog gewaardeerd en populair genre was. Doordat de verhalenbundels van Naeff én goed zijn geschreven én een tot op de dag van vandaag herkenbare thematiek hebben zijn haar bundels zeker tot in de jaren zeventig meerdere keren herdrukt en uitgegeven in de Salamander reeks.

Door haar zakelijke en sobere stijl gelardeerd met net genoeg ironie beperkt ze zich tot hetgeen waarom het gaat in het verhaal en dat is meestal (klein) leed in de relationele sfeer bij echtlieden in hogere burgerlijke milieus. In bijna alle verhalen komt wel een aan overspel denkende en een enkel keer er naar handelende arts, professor, dominee, dorpsburgemeester of schoolrector voorbij. En zijn zij het niet die ondeugende gedachten hebben dan zijn het wel hun echtgenotes. Kortom een thematiek en situaties die tot op de dag van vandaag herkenbaar zijn, in een stijl die nog steeds hedendaags aandoet.

Tien van de elf verhalen zijn degelijk tot goed. Eén verhaal steekt er met kop en schouders boven uit. Dat is “Juffrouw Stolk”. In modernistische twijfelende innerlijke monologen probeert het hoofdpersonage haar niet zo heel onschuldige verleden in het reine te brengen met het voor haar soms gecompliceerde heden. Dit verhaal is zo goed dat het mij verbaast dat Joost Zwagerman het niet heeft opgenomen in zijn “De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf 1880 in 250 verhalen”. “Juffrouw Stolk” is namelijk niet alleen het beste verhaal in “Vriendelijke Anarchie”, maar is ook één van de beste Nederlandstalige verhalen geschreven tijdens het Interbellum.