Tristesse in naoorlogs Amerikaans suburbia

De Amerikaanse schrijver John Cheever (1912 – 1982) is vooral bekend van zijn verhalen. Hiervoor heeft hij in de Verenigde Staten vooraanstaande prijzen als de O. Henry Award (1956 en 1964) Pulitzer Prijs (1979), National Book Award (1981) gekregen. Zijn verhalen spelen zich meestal af in (hogere) middenklasse milieus in de voorsteden en buitenwijken van grotere steden aan de oostkust van de Verenigde Staten. Mensen met gefnuikte maatschappelijke ambities in vastgelopen huwelijken die (iets) te veel drank gebruiken. Voor het grootste deel van de Amerikaanse lezers en recensenten in die jaren herkenbaar. Of dit decennia later ook zo is voor Nederlandse en Vlaamse lezers is nog maar de vraag.

De bundel “Visioen van de wereld en andere verhalen” (ook als “Wereldvisie en andere verhalen” bekend) is samengesteld door schrijver Julian Barnes. In zijn Inleiding maakt Barnes niet echt duidelijk wat zijn selectiecriteria geweest zijn bij het samenstellen van de bundel. Dat is jammer. Net zoals het jammer is dat nergens in de bundel te vinden is wat het jaar van publicatie is geweest van een verhaal en wat de oorspronkelijke titel is van een verhaal. Na een rondje internet is het mij duidelijk geworden, dat Barnes gekozen heeft voor een mix van persoonlijke favorieten (verhalen waarin het schrijverschap een belangrijk thema is) en de bekendste en beste verhalen van Cheever. De bundel bevat 16 verhalen. Vijf van de verhalen zijn niet eerder in Nederlandse vertaling verschenen. Jan Fastenau en Else Hoog zijn verantwoordelijk voor de vertaling.

De verhalen over het schrijverschap (onder andere “Diverse personages die geen rol zullen spelen”) zijn de minste in deze bundel. Ze zijn net iets te veel naar binnen gekeerd en maken een niet afgeronde indruk. De andere verhalen in de bundel maken dit ruimschoots goed. Verhalen als “De enorme radio”, “Vaarwel, broer”, “De landman” en “De zwemmer” behoren tot het bekendste en het beste wat Cheever heeft geschreven en volgens veel Amerikaanse recensenten, literatuurwetenschappers en lezers tot het beste korte werk van Amerikaanse bodem. Bij lezing wordt overduidelijk waarom deze verhalen tot de beste korte verhalen in de Amerikaanse literatuur worden beschouwd. Al deze verhalen worden gekenmerkt door de ‘tristesse’ van de midlifecrisis in sub-urbaan Amerika in de decennia na de Tweede Wereldoorlog. Cheever oordeelt en veroordeelt niet, maar vertelt hoe het er aan toe gaat, of aan toe zou kunnen gaan, in middleclass suburbia. Cheever vertelt in een ingehouden (bijna) naturalistische stijl. Het heeft niet de rauwe directheid van het naturalisme, maar ook niet de ironie of andere stijlvormen van relativering, die je bij tijdgenoten (en themagenoten) als Updike tegenkomt. Bij (her)lezing van deze verhalen wordt overduidelijk dat de wel heel erg Amerikaanse setting naar de achtergrond verdwijnt en dat de personages die Cheever neerzet worstelen met universele (in ieder geval westerse) problemen, gevoelens en andere ongemakken, waardoor zijn verhalen ook nog voor een hedendaagse lezer uit de Lage Landen relevantie hebben.