Meer dan 5,6 miljoen beoordelingen en recensies Organiseer de boeken die je wilt lezen of gelezen hebt Het laatste boekennieuws Word gratis lid
×
Lezersrecensie

Autobiografische roman schept een wereld van chaotische contrasten

Eline van der Boog 03 januari 2022 Hebban Recensent
Werelden uit elkaar van Julia Franck verhaalt over de achtjarige Julia. Zij vlucht samen met haar moeder Anna en drie zussen gedurende de Koude Oorlog van Oost- naar West-Duitsland. Hier hopen ze een beter bestaan op te bouwen. Maar hoe hun moeder dit precies voor ogen ziet, wordt steeds onduidelijker wanneer blijkt dat het vijftallige gezin in totale chaos leeft. Of zoals Franck omschrijft: een leven dat “idyllisch en naar Pippi Langkous [klinkt], maar ik had geen aap en geen paard.” Anna laat haar kinderen helemaal vrij in wat ze doen, waardoor de oudste zus – die tevens Anna’s lievelingetje is – zich genoodzaakt voelt om regelmatig wat structuur en orde aan te brengen. Julia botst met haar en het front dat haar zus samen met haar moeder vormt.

Als Julia dertien is, is haar thuissituatie zo disfunctioneel dat ze het gezin voor altijd wil verlaten. Julia krijgt de kans om bij Steffi en Martin te wonen, kennissen die ook uit Oost-Duitsland zijn gevlucht om in West-Berlijn een nieuw leven op te bouwen. Ze pakt deze kans met beide handen aan en gaat vervolgens naar een gewone school, heeft een bijbaantje en ontmoet enkele jaren later haar grote liefde Stephan. Hij komt uit een heel ander milieu, met regels waar Julia niet bekend mee is; een groeiende kloof tussen hun West- en Oost-Duitse roots. Terwijl de relatie zich verdiept, komt Julia achter de bittere waarheid dat ze zich nooit helemaal van haar chaotische verleden zal kunnen losmaken.

Werelden uit elkaar is het nieuwste boek van freelance journaliste Franck. In 1997 debuteerde ze met het pas in 2015 naar het Nederlands vertaalde De nieuwe kok. Succes verkreeg Franck met De middagvrouw dat een internationale bestseller werd. In 2007 won het boek de toonaangevende Deutscher Buchpreis. In Werelden uit elkaar duikt Franck opnieuw in het autobiografische. De volgeschreven dagboeken uit haar jeugd vormen de voornaamste bron voor dit boek. Op basis van haar schrijfsels, waaruit ze regelmatig citeert, neemt Franck de lezer mee in haar herinneringen aan het armoedige leven bij haar excentrieke moeder. Ze beschrijft de onhygiënische leefomstandigheden, het gevoel een buitenstaander te zijn in West-Duitsland, en haar verlangen om de wereld van het chaotische gezin voorgoed achter zich te laten. Ook mooie herinneringen krijgen een plek. Zo staat ze stil bij de uitvoerige gesprekken over literatuur met Stephan en ontdekt ze tijdens een Joodse liederenavond een andere kant van haar altijd zo eigenzinnige oma Inge.

Franck schrijft meeslepend en behandelt in een rap tempo een scala aan thema’s. Zo breekt het gezin abrupt met het joodse geloof om zich tot het katholicisme te bekeren, komen de beperkingen in de DDR aan bod en gaat Julia samen met haar tweelingzus op zoek naar hun biologische vader. Ook rouw, verwaarlozing en eenzaamheid krijgen een plek in de roman. Centraal in Werelden uit elkaar staat het verlies van twee belangrijke mensen uit Francks leven. Geleidelijk aan wordt duidelijk dat ze deze verliezen, met behulp van haar dagboeken, therapeutisch van zich af probeert te schrijven. Ondanks het evidente belang van dit boek, zorgt het hoge verteltempo ervoor dat de lezer zich overweldigd voelt door alle gebeurtenissen die Franck voorschotelt. Het verhaal springt – net als in dagboeken vaak het geval is – van de hak op de tak. Hierdoor blijven de personages helaas te vlak en blijft haar wereld, waar Franck de lezer gretig deelgenoot van wil maken, voor haar lezende publiek toch te ver verwijderd.

Reageer op deze recensie

Meer recensies van Eline van der Boog

Gesponsord

Wanneer zijn ploeg vastloopt door een reusachtig bot, gaat Boer Boris samen met Berend en Sam op onderzoek uit. Van welk dier zou dit bot kunnen zijn? Een cavia? Een marmot?

Marie zit op de beste school van de wereld met de allerliefste juf. Als haar klas uitgenodigd wordt om een week te ruilen met een andere klas, logeert Marie zelfs in een villa met zwembad en paarden.

De TikToks die geheimen van leerlingen én docenten onthullen, zijn enorm populair op Lauries school. Maar is het wel echt ongeluk als een meisje uit een van de sappigste TikToks om het leven komt?

Met zeven sleutels kan een bont gezelschap reizigers de schat van de meedogenloze Roverkoning in handen krijgen, als ze langs de zeven bewakers kunnen komen.

Noura leeft met een groot geheim – haar moeder mag absoluut niet ontdekken dat ze bij volle maan in een weerwolf verandert. En dan is er nog dat andere grote geheim ...

Als het afbrokkelende gebouw van Brams middelbare school wordt gesloten, moet hij ergens anders heen dan zijn beste vriend, Theo Thorbecke. Kunnen ze de school nog redden?

De kikkertjes maken weer met veel plezier en humor hun stripboeken. Met hun opbrengsten kunnen ze snoep kopen. Of kunnen ze het beter samen aan iets anders besteden?

Waakgorgel Jukko vertelt de Waakgorgeltjes-in-Opleiding en Melle dat er boven de poolcirkel een groot leger Brutelaars oprukt. De verdedigende Gorgels vallen allemaal in slaap.

Drie tieners bekennen de moord op Mirza. Alle drie hebben ze een motief, maar slechts een van hen is de dader. Wie viel Mirza aan op het feest? Wie is de mystery guest?

Er is een landelijke internetstoring en nu kunnen Quinn en Aaron geen huiswerk maken. Ze moeten een voldoende halen, anders moeten ze stoppen met hun videokanaal.

Een ode aan de allesoverstijgende kracht van vrouwenvriendschap en een intiem portret dat een nooit eerder getoonde kant van Marilyn Monroe laat zien.

Als haar vader haar herinneringen vertelt die niet rijmen met de geschiedenis zoals zij die kent, gaat Olga twijfelen over haar achtergrond.

Dit is het sensationele verslag van hoe Red Bull luidruchtig de Formule 1-wereld instapte en steeds succesvoller werd om uiteindelijk de sport te domineren met Max Verstappen.

Twee advocaten, de een wit, de ander zwart, proberen hun ten onrechte beschuldigde zwarte verdachte van de doodstraf te redden.

Tijdens een roerige debatavond aan de universiteit in Kiev verklaart Dani's jeugdvriend Pavel dat het socialisme dood is. Wanneer Pavel vervolgens verdwijnt, gaat Dani naar hem op zoek.

Journalist Gina deed jarenlang verslag van oorlogen over de hele wereld, maar sinds kort is ze correspondent in Rome. Na een zwoele zomeravond belandt ze in bed met haar jeugdvriend Okke.

Wanneer Poppy anonieme brieven ontvangt, betrokken is bij een ongeval en verrast wordt door een groot geldbedrag, wordt haar veerkracht zwaar op de proef gesteld.

Schrijfster Keet ontdekt dat de eigenaresse van een sjofele strandtent waar ze graag komt, illegaal onderdak biedt aan een groepje jongeren.

Bruce Cable, de extravagante boekhandelaar die zijn winkel bestiert op Camino Island, en de groep schrijvers die hij om zich heen heeft verzameld staan voor een nieuwe uitdaging.

Tanya, een Britse exchange student, komt een jaar lang in het gezin van Natalie en Matt wonen in hun luxe huis in Los Angeles. Ze begint steeds meer te lijken op hun overleden dochter Anabel.

Wanneer haar buurvrouw Kira dood wordt aangetroffen denkt iedereen aan zelfmoord. Maar Nancy is ervan overtuigd dat er kwade opzet is.

Amsterdam, 1824. In de kinderkolonie heerst een hard regime van tucht en discipline. Samen maken Karel en Lize een plan: proberen te ontsnappen uit Veenhuizen ...

Cornelisse en Wertheim selecteerden de mooiste en indrukwekkendste verhalen uit 12,5 jaar Echt gebeurd. Ook op papier beklijven deze verhalen. Een feest om te lezen!

Het team is een oude sekte op het spoor als plotseling de cold case roodgloeiend wordt: een jonge vrouw is sinds een paar dagen spoorloos verdwenen...

Pim Franssen beschrijft zijn reis vol beproevingen van twee jaar en twee dagen door 26 Afrikaanse landen in een oude Land Cruiser.

Over vergeving, spijt hebben van altijd maar doorgaan, het plezier van simpel leven en de kracht die schuilt in gewoon geluk.

Op Ivy's safari’s worden dieren alleen gefotografeerd. Ze stuit daarbij op verzet van de andere witte jagers, maar ze zet vastberaden door.

De zeventigjarige Cecilia kijkt ernaar uit de zomer ongestoord aan de kust door te brengen. Dit plan wordt echter verstoord als ze een onverwachte gast aantreft.

Met zijn kenmerkende opgerolde sokken, zijn taaiheid en wilskracht hoort Søren Lerby bij de absolute boegbeelden van het voetbal.

Als de jonge Ned Maddstone zich na een uit de hand gelopen grap op school plots in een streng bewaakte gevangenis bevindt, ziet de toekomst er veel minder rooskleurig uit.

Als je het lastig vindt om je gewoontes te veranderen, ligt dat niet aan jou. Slechte gewoontes blijf je herhalen, omdat je de verkeerde methode gebruikt.

Miljardair Georg zoekt hulp bij zijn vriend Joe Carling, voor zijn spoorloos verdwenen kleinzoon en enige erfgenaam. Iemand heeft er baat bij heeft als Filip nooit gevonden wordt …

Dumoulin wordt geconfronteerd met plekken waar nederlagen, crashes en rivalen een voedingsbodem bleken voor twijfels, frustraties en onzekerheden.

Het jaar van Gwen van Poorten varieerde van paddoceremonies tot botox, van met je partner naar Burning Man en je daar verloven tot het verbreken van die verloving.

Qmusic-dj en brandweerman Tom geeft aan de hand van heftige, verdrietige, leuke en soms idiote verhalen een eerlijk en inzichtelijk beeld van het leven van een brandweerman.