Een eenling, varend op zijn moreel kompas, biedt weerstand tegen rotte appels in een bedorven systeem

Deze parel van een historische roman haalde ik uit een minibieb in een sociaal centrum. Het boek is uitgebracht door uitgeverij Areopagus en vertaald uit het Engels door Carla Benink. De originele titel luidt: The last Jew. De schrijver Noah Gordon heeft al meerdere boeken geschreven, waaronder de in het Nederlands vertaalde De Heelmeester, Shaman en De Dokter. Deze drie boeken vormen een serie. De geneesheer van Zaragoza is een stand-alone.
Het verhaal begint in 1492, ten tijde van de Spaanse Jodenvervolgingen door de Katholieke Inquisitie. De familie van Yonah maakt zich klaar om met elkaar het land te ontvluchten maar ze wachten te lang. Zwaarbewapende mannen naderen hun voordeur, zijn vader duwt hem de achtertuin in en spreekt op een geheime plek af. Niemand verschijnt om hem daar op te halen. Yonah wacht enkele dagen en gaat dan op pad, volgens de instructie die zijn vader hem gaf. Heeft zijn broertje met de rest van de familie toch nog weten te ontsnappen? Heeft de aanval op zijn vader iets te maken met de moord op Yonah’s oudere broer, enkele jaren eerder? Yonah doorkruist Spanje in alle richtingen om de inquisitie te ontlopen, waarbij hij langzaamaan steeds meer informatie over de moord op zijn broer krijgt.
Het is een boeiende roman, een spannend verhaal doorspekt met levendige beschrijvingen van Spanje in de 15de en 16de eeuw. Ook de leefomstandigheden van Joden in die tijd en de manier waarop zij omgingen met de beperkingen die hen opgelegd werden, worden zo visueel gemaakt dat je jezelf als vlieg op de muur aanwezig voelt.
Yonah groeit uit van een eenzame jongen tot een sterke man, een pilaar van de samenleving, hoewel wat eenzelvig. Deze groei, een letterlijke zoektocht naar zijn eigen identiteit, wordt door de schrijver bijzonder goed weergegeven, waarbij moeilijke keuzes voor Yonah, zoals beslissen over iemands leven of dood, niet geschuwd worden.
Hier en daar deden delen van het verhaal mij aan andere boeken denken met raakvlakken zoals de zigeuners die in de buurt van Granada in de grotten wonen en het bouwen aan een kathedraal.
Na het lezen van dit boek heb ik de andere boeken van Noah Gordon direct op mijn wil-ik-lezen-lijst gezet