Meer dan 5,5 miljoen beoordelingen en recensies Organiseer de boeken die je wilt lezen of gelezen hebt Het laatste boekennieuws Word gratis lid
×
Lezersrecensie

Briljante verhalen voor alle leeftijden

Johan Klein Haneveld 11 juni 2024 Auteur
De laatste keer dat ik een Bommelverhaal las moet als tiener zijn geweest. Nadien had ik begrepen dat er veel sociale kritiek in deze verhalen schuilt, maar mijn denkraam was destijds nog niet zo groot, en ik had het er niet in gezien, als je begrijpt wat ik bedoel. Maar afgelopen najaar bezocht ik de Bommelzolder (een museum gewijd aan het werk van Marten Toonder!) en daar raakte ik toch onder de indruk, vooral van de fragmenten die er te lezen waren: originele, trefzekere beschrijvingen, die uiting gaven van een inzicht in hoe onze maatschappij functioneer en hoe mensen in elkaar steken. Dus besloot ik mezelf toch weer eens in de Bommelverhalen te verdiepen. Ik ben in de tussentijd ouder en wijzer geworden (al zeg ik het zelf) en heb bovendien meer oog voor taal dan ik als tiener had (ook omdat ik zelf ook schrijf). En ik werd niet teleurgesteld. De Bommelverhalen bleken niet slechts kinderverhalen. Ook al zullen kinderen ze vermakelijk vinden, vooral vanwege de expressieve illustraties en de karikaturale personages. Dit is werkelijk literatuur voor alle leeftijden. Deze verhalen blijken inderdaad op meerdere niveaus te werken: avonturenverhalen over een heer van stand die zich impulsief moeilijkheden op de hals haalt en daar door zijn jonge vriend met een slimmigheid weer uit wordt gehaald, vol kleurrijke personages met elk een eigen manier van spreken - en tegelijk: intelligent commentaar op de maatschappij (economie, psychologie, volksbewegingen, werkgeverschap, natuurbeheer, ga zo maar door) en op de menselijke geest - want Toonder legt ook de vinger stevig op alle drogredenen, alle manieren waarop wij onszelf voor de gek houden wat betreft onze motivaties, onze vooringenomenheden. Olivier B. Bommel staat voor ons - hij wil een goed mens zijn, maar staat open voor manipulatie, overschat zijn eigen vermogens, en verdiept zich niet in situaties voordat hij tot actie komt. En eenmaal in de moeilijkheden weigert hij hulp te accepteren. Hij is niet slecht, zeker niet - maar hij is gehecht aan zijn eigen comfort, een eenvoudige doch voedzame maaltijd, en vindt het niet makkelijk zich in anderen te verplaatsen. Maar als mensen kritiek op hem hebben trekt hij het zich tot in het diepste van zijn wezen aan. Bovendien wordt hij omringd door personages waarin menselijke eigenschappen zijn uitvergroot. De trotse Markies Cantecler, de ambtenaar Dorknoper, de dienbare Joost, de zorgeloze Wammes Waggel. De dynamiek van Rommeldam is de dynamiek van het menselijke hart. Tom Poes is eigenlijk een ondergeschikt personage. Hij heeft weinig karaktereigenschappen en dient vooral om Olivier Bommel uit de soep te helpen. Maar we gunnen het Bommel wel dat er iemand is die zorgt dat het allemaal weer goed komt.
Geweldig ook hoe ieder personage een eigen taal heeft. Van het semi-Duits van Prlwytxkofski tot de semi-diepgang van Terpen Tijn. Genieten.
In deze uitgave zijn de tekeningen klein weergegeven bovenaan elke pagina. Jammer, want de tekeningen van Toonder mogen er ook zijn. Is er iemand die net zulke door de wind gebogen bomen kan tekenen als hij? Net zulke bouwvallige kastelen? Net zulke herbergen? Ik genoot van elke plaat. Ik zal dan ook op zoek gaan naar uitgaven met grotere afbeeldingen, om er nog meer van te genieten.
Ondertussen kan ik iedereen aanraden om eens terug te keren naar Bommel. Ook fantasy-lezers en schrijvers. Juist - zou ik zeggen! En dan met name het briljante 'De bovenbazen'. Hierin laat Toonder zien dat hij de ontwikkelingen in onze tijd juist voorzien had, toen hij de filosofie beschreef van de bovenbazen: 'Geef nooit geld weg. Zeg altijd, dat je zóveel verplichtingen hebt, dat er niets meer af kan. Werk slijtage in de hand want dat bevordert de produktie. Bevorder de verveling; dat schept behoefte aan nieuwe dingen. Roei de natuur uit, want natuur is onze grootste vijand. Die vernieuwt zichzelf, voel je wel? En dat soort dingen meer ...'

Reageer op deze recensie

Meer recensies van Johan Klein Haneveld

Gesponsord

Ben Koenig stond zes jaar geleden aan het hoofd van de elite Special Operations Group van de US Marshals. Samen met zijn team jaagde hij op slechteriken en wist hij iedereen te vinden. Totdat Koenig op een dag zelf spoorloos verdween.

Privédetective Myron Bolitar en de beroemde basketbalcoach Greg Downing hadden een verleden als zeer persoonlijke rivalen en later als zakenpartners. Myron heeft zijn dood verwerkt – tot twee agenten zijn kantoor binnenlopen en eisen dat hij ze vertelt waar Downing is.

Anna 'Schone slaapster' Ogilvy stak vier jaar geleden zonder duidelijk motief haar twee beste vrienden dood. Ze verkeert sinds die fatale nacht in diepe slaap. Dr. Benedict Prince is forensisch psycholoog en de laatste hoop van het OM om de zaak-Anna O. op te lossen.

Blix leidde het onderzoek naar de vermissing van de jonge moeder Elisabeth Eie. Tot zijn eigen dochter om het leven kwam en hij werd gearresteerd voor het wreken van haar dood. Hij is inmiddels vrij en degene die Eie heeft vermoord heeft hém nu gevonden.

Privédetective Julia Stark krijgt bezoek van Per Günter Mott, eigenaar van een succesvol familiebedrijf. De ochtend na een grote vergadering op zijn landgoed heeft hij in zijn telefoon een foto gevonden van een bebloede, vastgebonden man, met een zak over zijn hoofd.

Thrillerliefhebber Nicky Hunter correspondeert al jaren met de befaamde schrijver Sebastian Trapp, wiens eerste vrouw en zoon twintig jaar eerder spoorloos zijn verdwenen. Hij vraagt Nicky zijn biografie te schrijven, maar waarom wil hij nu opeens wel praten over zijn verleden?

King schrijft over het lot, sterfelijkheid en geluk. In zijn korte verhalen buigt hij de realiteit naar zijn hand en creëert hij een werkelijkheid waar alles kan gebeuren. Elk van deze verhalen kent spanning, vreugde en mysterie – elk verhaal voelt iconisch.

De Zweedse minister van Justitie wordt bedreigd en tegelijkertijd wordt er een stapel menselijke botten gevonden in de metro van Stockholm. Wat gebeurt er in de tunnels diep onder Stockholm? En wie zit er achter de minister aan?

Puck gaat undercover bij een realityprogramma om onderzoek te doen naar de geruchten over manipulatie van kandidaten. Dit seizoen moet het programma spraakmakender worden dan ooit – maar ten koste van wat?

Privédetectives Barbara en haar dochter Kim krijgen een opdracht van een bekende Nederlander, die wordt beschuldigd van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Wie loopt straks het meeste gevaar, hun cliënt, Barbara of ... Kim?