Fantastische verhalen met een grimmig randje

Disclaimer: ook van mij staat er een verhaal in deze bundel.

9+ Nu er een derde deel is verschenen, lijken de ‘… in de polder’-boeken van EdgeZero een doorlopende reeks te worden. Dat is een goede zaak, in mijn nederige opinie. De opzet is bewust gekozen om actieve, goed beoordeelde schrijvers de kans hun kwaliteiten te tonen. Anders dan andere jaarboeken vindt de samenstelling niet plaats na vrije inzending, of via een wedstrijd, maar worden auteurs uitgenodigd mee te werken. Deze bundels zijn duidelijk niet bedoeld voor beginnende schrijvers. Deelnemers zijn degenen die meer dan twee keer terechtkwamen in de EdgeZero-bundels - wat suggereert dat ze kwaliteit leveren en niet maar één verhaal in zich hebben. Zelfs meer nog dan de EdgeZero-bundels geven deze publicaties dus een overzicht van wie de schrijvers zijn om in de gaten te houden in ons taalgebied. De auteurs worden bovendien uitgedaagd hun beste beentje voor te zetten door in de voetsporen te treden van internationale auteurs als Lovecraft en Hodgson, wat leidde tot de eerste bundels ‘Lovecraft in de polder’ en ‘Eindtijden in de polder’. Dit leidt er kennelijk toe dat ze zichzelf voorbijstreven, want beide keren kwamen meerdere verhalen het daaropvolgende jaar in de EdgeZero-jaarbundel.
Komende editie zal het ook wel weer het geval zijn, want ‘Poe in de polder’ was in mijn opinie de beste bundel van de drie. In de eerste bundels stonden in mijn opinie wel enkele ‘mindere broeders’, verhalen die niet konden tippen aan het gemiddelde niveau. Een paar verhalen in ‘Lovecraft in de polder’ bevatten niet de sfeer van kosmische verlorenheid van het beoogde type horror. In ‘Eindtijden in de polder’ stonden verhalen die ikzelf saai vond en het herlezen niet waard (gelukkig naast een heel aantal fantastische vervreemdende werken!). ‘Poe in de polder’ zou ik daarentegen meteen vanaf het begin weer willen herlezen.
Natuurlijk was er ook hier verschil in kwaliteit tussen de verhalen, maar er waren er geen waar ik niet van kon genieten. Bovendien wisten dit keer alle verhalen passende associaties met het voorbeeld, Edgar Allan Poe, op te roepen. De ideeën en obsessies van deze Amerikaanse auteur uit de 19e eeuw werden natuurlijk gefilterd door die van de Nederlandse schrijvers, maar ze bleven wel herkenbaar. Er waren bizarre detectives zoals Poe die schreef (zijn Auguste Dupin inspireerde onder andere Arthur Conan Doyle). Maar ik trof ook ook familievloeken, schuldgevoel dat karakters tot waanzin dreef, hoofdpersonen die geconfronteerd werden met delen van zichzelf die ze niet kenden, obsessie die leidde tot de ondergang en andere uitingen van de dualiteit van de menselijke natuur: elk van onze goede kanten kan verworden tot iets gruwelijks als die niet in evenwicht wordt gehouden. Familierelaties, lichamelijke gezondheid, hobby’s, aan alles zit een duistere zijde. Een heel aantal schrijvers plaatste hun bijdrage ook nog eens in de achttiende of negentiende eeuw om de sfeer van donkere straten, vervallen landhuizen en mistige moerassen te kunnen oproepen. Maar er waren ook verhalen die zich afspeelden op een fantasyfestival, tijdens een gayparade, of op een verbouwd booreiland tijdens een pandemie (de mijne).
Roderick Leeuwenhart opent ‘Poe in de polder’ met een mooi verhaal over een pianist die aan het eind van zijn leven een prachtig muziekstuk opvoert. Met een stijl die inderdaad aan 19e-eeuwse verhalen doet denken en een slot dat je als lezer naar je eigen obsessies doet kijken en wat je daarvoor over hebt, was dit een erg goed begin van de bundel.
‘Achter in de tuin 15.07’ van Dick van der Bij refereert eerder aan de bizarre apocalyptische verhalen die Poe ook schreef. Zijn verhaal begint in Groningen met een worm die uit de lucht valt en wordt vreemder en vreemder. Het einde is goed ambivalent.
Tais Teng voert de broer van Auguste Dupin op in een detective die draait om de vluchtigheid van schoonheid en hoe makkelijk die van ons wordt afgenomen. Of is dat juist een goede zaak?
Ik ben niet altijd fan van Django Mathijsen, maar zijn verhaal ‘Je moet er iets voor over hebben’ vond ik absoluut fantastisch! De grove, jonge karakters komen verkleed naar een fantasyfestival en ontmoeten daar iemand die een karakter speelt uit een computerspel … Het verhaal speelt met identiteit (waarom zou je je verkleden als een van je helden) en leidt tot een fantastisch einde.
Jan J.B. Kuipers weet als geen ander een overtuigende historische sfeer op te roepen en als geen ander weet hij duidelijk te maken dat mensen in het verleden anders dachten dan wij. Zo ook in zijn bijdrage ‘De vis’.
Frank Roger kiest in ‘Rinus en de spinnen’ voor een bizarre insteek - en doet dat op een manier die mij met een glimlach achterlaat.
In ‘Zeven kleuren zonder’ laat Wouter van der Gorp zien een van de meest veelbelovende auteurs van dit moment te zijn, met een sterk opgebouwde detective die refereert aan een verhaal van Poe en zelf ook leidt tot een gruwelijk einde (dat ook past bij het betreffende verhaal). Volgens mij komt er een nieuwe verhalenbundel van Wouter aan. Ik kan niet wachten om meer van hem te lezen.
‘Dor hout’ van Joost Uitdehaag was een sterk verhaal, dat het beste werkt voor de lezer als die er weinig over weet, dus ik zeg er verder niets over.
‘Wisselkind’ van Abram Hertroys gaat geheel in de traditie van Poe over ongezonde obsessie en werkt toe naar een werkelijk gruwelijk einde. Een verhaal dat je bijblijft!
Debby Willems schrijft in ‘Glazen tellen’ over een dochter die zich zorgen maakt over het alcoholisme van haar moeder. Die daar goede redenen voor blijkt te hebben.
De hoofdpersoon in ‘Slechte handen’ van Eowen Valk geeft zijn handen de schuld van zijn onhandigheid, maar ze keren zich tegen hem …
Op een heel andere manier huiveringwekkend is ‘Een goed leven’ van Rickard Berghorn’. Een blinde man is maar wat blij dat zijn zoon zo goed voor hem zorgt en wil niet dat in die situatie verandering komt …
Dit waren naar mijn mening de beste verhalen, maar de rest was absoluut niet slecht. Dus hou je van horror en weird fiction? Lees je graag verhalen over obsessie en mensen die opeens verrast worden door hun eigen onderdrukte duistere kanten? Stel je een dosis absurdisme en bizarre omstandigheden op prijs? Ben je fan van Nederlandse SF/horror/fantasy-schrijvers? Dan is dit een absolute aanrader.