Ruime reconstructie

Op de zolder van haar ouders vindt journaliste Herien Wensink een foto van een Amerikaanse soldaat. Ze is tijdens haar puberteit al geïntrigeerd door deze foto en gaat als volwassene op zoek naar het verhaal achter het gezicht. Dat blijkt het verhaal van Steve Mullins, Vietnamsoldaat, te zijn. Steve koesterde een grote liefde voor Anne Wensink, de moeder van de auteur, en sneuvelde op 21-jarige leeftijd in Vietnam. Hoe het met hun liefde zou aflopen, blijft voor altijd een mysterie.

De zoektocht naar het verhaal van Mullins brengt Wensink naar West-Virginia. Daar ontmoet ze familieleden van Steve en beste vriend Ronnie. Ze bezoekt verschillende belangrijke plaatsen uit zijn leven, zoals de plaats waar hij opgroeide en waar haar moeder Anne als uitwisselingsstudente Steve ontmoet heeft. Uiteindelijk vormt zich zo een levensverhaal dat tevens leest als een deel van de geschiedenis van (de inwoners van) West-Virginia.

Wensink schrijft vlot en combineert verschillende (historische) bronnen met fragmenten van songteksten en gesprekken met betrokkenen. Ook schetst ze op basis van haar eigen interpretatie levendig hoe het Steve en zijn jeugdvriend Ronnie moet zijn vergaan. Dat maakt het verhaal prettig leesbaar.

Het is wel zonde dat er in het boek niet meer beeldmateriaal is opgenomen, zoals wel getoond is in een interview met 'de Volkskrant'. De foto's uit het jaarboek of van de brieven laten het verhaal nog meer leven. Nu moet de lezer het doen met de hoofdfoto die Steve naar Anne stuurde.

Helaas biedt het verhaal zelf te weinig om een roman lang boeiend te blijven. Er zit in de hoofdstukken de nodige herhaling. Meerdere keren lees je bijvoorbeeld hoe het voor de jongens moet zijn om op te groeien in een mijnwerkersdorpje: als ooggetuigeverslag van Ronnie, als literaire schets van Wensink, als informatie uit een bron. Wensink lijkt zich dat ook te realiseren omdat de roman veel zijpaden betreedt die in algemene zin iets zeggen over de Vietnamoorlog of sporadisch andere problemen in Amerika aanstippen, zoals de farmaceutische verslavingen of het huidige politieke landschap.

Daar komt bij dat Wensink een belangrijke vraag onbeantwoord laat. In het verhaal wordt meermaals gehint op het feit dat Anne de liefde van Steve niet of minder zou beantwoorden. Nergens echter gaat Wensink met de billen bloot: hoe zat het nu echt tussen haar moeder en Steve? Aangezien veel van de informatie over Steve ook afkomstig is uit de dagboeken van Anne en je als lezer op basis van het dankwoord kunt concluderen dat Anne nog een bron van betekenis was, is het jammer dat Wensink dit deel van het verhaal niet compleet maakt. Nu voelt het voor een deel onaf.

'Soldaat op zolder' bevat desalniettemin een mooi verhaal dat laat zien hoe schrijnend politieke beslissingen kunnen ingrijpen in mensenlevens. En het is prachtig dat door dit document de wens van Steves ouders om hem nooit te vergeten, werkelijkheid wordt. Dankzij dit boek weet je wat voor bijzondere man Steve Mullins was.