Een meeslepende en wervelende geschiedenis

De omslag van de paperback is passend en een tikkeltje sober. Twee gescheurde zwart-wit foto’s geven alvast een klein inkijkje in een meeslepende en wervelende geschiedenis. De titel is prachtig gevonden. Het heeft betrekking op meerdere situaties in het boek.

Zand in mijn ogen van Jacqueline van Zwieteren gaat over verdriet, misstappen en verlies, maar ook over liefde, troost en overleven. Jaap Brouwer wordt in 1912 geboren in ’s-Gravenhage in Nederland. Hij komt uit een warm nest, met ogenschijnlijk veel waardering en liefde. Op een dag komt die wereld, door een noodlottige dag op het strand, abrupt tot stilstand. Jaap wordt (met grote broer Tom) ondergebracht in het Haagse Gesticht. Waar achter gesloten deuren verontrustende zaken gebeuren. Wanneer Jaap vervolgens speciale ‘aandachtpupil’ van pater Postma wordt, tekent hem dat voor de rest van zijn leven. Als de jongens na een jaar plotseling terug naar huis mogen, wordt er een nieuwe moeder geïntroduceerd.

De Grote Oorlog
Pippa Kurz is nog een klein meisje tijdens de Grote Oorlog in Wenen. Op haar zevende verdwijnen ineens haar Vati en Mutti. Gelukkig kan ze terecht bij Opi, maar dat is slechts tijdelijk. Ze leidt aan Rachitis of aan 'Engelse ziekte' en wordt met de Hollandse Kindertrein naar de Nederlandse kust gebracht om bij te sterken in een Haags gezin.

Waar liefde bloeit
Tijdens de crisisjaren leert ze Jaap kennen. Ze krijgen verkering, trouwen en krijgen al snel kinderen. Maar beiden kunnen het verleden niet loslaten. Pippa, voelt zich ontheemd en vraagt niet en Jaap komt niet bij zijn grootse verdriet, waardoor onuitgesproken gevoelens en grote geheimen tussen hen in komen te staan. Zand in mijn ogen mag een debuut zijn, maar het is zeer goed geschreven debuut.

Met haar vlotte schrijfstijl en oog voor 'de mens' sleept de auteur de lezer onmiddellijk mee het bijzondere verhaal in. Beide personages zijn innemend, schuldbewust en naïef. Ze zijn immers nog jong en onervaren, maar naarmate ze ouder worden en de situatie nijpend, gaat het zand schuren. Bij mij ging mijn gevoel alle kanten op. Was het eerst nog ontroering en bewondering, het volgende moment voelde ik boosheid en teleurstelling. Ik had zin om het tweetal hartig toe te spreken, desnoods door elkaar te rammelen maar wilde ze tegelijkertijd ook troosten, want bovenal was er begrip. Je snapt waar de problemen vandaan komen. Ieder heeft zijn eigen verhaal, zijn eigen verleden en ook geheimen. De auteur laat je zelf interpreteren.

“Sine amore, nihil est vita” oftewel zonder liefde is het leven niets.

Het boek bestaat uit vier delen, elk onderverdeeld in de verhalen van Jaap en Pippa. Door de tijdsprongen en de afwisseling in perspectief blijft het verhaal steeds boeiend. Naast het hoofdverhaal is er ook voldoende aandacht voor de oorlog, de ouders van Pippa, voor Tom en zijn vrouw, en worden alle losse eindjes mooi aan elkaar geknoopt tot een verrassende ontknoping.

De auteur heeft zich laten inspireren door de levensverhalen van haar grootouders, die in de eerste helft van de 20e eeuw – in tijden van een oorlog, een crisis en opnieuw een oorlog – moesten leven met de levenslange, negatieve gevolgen van een ontwrichte jeugd. Als aanvulling is erachter in het boek een overzichtelijke stamboom bijgesloten

Een must-read voor iedereen die van familiegeschiedenis, of historische biografieën houdt.