Een waarheidsgetrouw beeld van de Ned.-Indische geschiedenis.

Schuilen tussen bamboe - Brigit Treipl

In dit boek wordt geschakeld tussen de tijdstippen 2017-2019 en de jaren rondom de Tweede Wereldoorlog te beginnen bij 1938.
We duiken in het leven van Victor Treipl, zijn dochter Brigit heeft dit nauwgezet ‘nageplozen’. In de actuele tijd heeft zij gesprekken, interviews met hem over hoe hij zijn jeugd, zijn leven in Ned.Indië ( zo heette dat toen) heeft ervaren. Hij is daar als jongetje met zijn moeder naar toe geëmigreerd, vanuit Oostenrijk. Zijn ouders verliest hij op jonge leeftijd.
Die nationaliteit is erg belangrijk als de Tweede WO uitbreekt. Hij wordt dan als vijand gezien, want Duitsland had toen al Oostenrijk ‘veroverd’.
In Grand Hotel Lembang woont Victor met zijn ‘Papi’, ‘Mami’, tante Hilda en andere familieleden.
In het begin had ik wel enige moeite om de relatie te doorgronden die
deze mensen met elkaar hebben.
10 mei 1940 staat de Nederlandse politie voor de deur van het Grand Hotel. Die verklaart hen tot Duitsers, dus tot de vijand en zij nemen het hotel, waar tante Hilda en Papi zo hard voor hebben gewerkt, gewoon in beslag.
Victor is een jochie van negen en begrijpt er niets van: ze pakken het hotel af, en waarom mag hij in eens geen Duits meer spreken.
Die ochtend is Victor de toegang tot de school verboden, hij is Duitser! Hij wordt weggestuurd. Ook bij zijn vriendje… die moeder stuurt hem ook weg! Hij is Duitser.
De beschrijvingen van de onrust, de bezorgdheid van de familie is zeer beeldend weergegeven. Maar ook de verwarring van de kleine Victor.
De boosheid van tante Hilda over het onrecht dat hun wordt aangedaan.
“… ik vreest dat ons nog veel te wachten staat, zucht tante Hilda…”(blz 70)
In maart 1942 kantelt alles. Japan houdt nu Ned.Indië bezet. De Duisters Zijn de vijand niet meer, Nederlanders worden nu gearresteerd en gevangen genomen. Victor mag nu geen Duits meer spreken, het is nu: Nederlands.
De familie wordt naar Sarangan, een afgelegen bergdorp in Oost Java, verbannen. De Japanners tolereren de Duitsers daar, vanwege de samenwerking van Berlijn en Tokio. De bannelingen zetten een eigen maatschappij-tje op. Maar tante Hilda waarschuwt Victor wel:
“… er is verschil tussen je vrij voelen en vrij zijn. Dat je je vrij voelt, betekent nog niet dat je het werkelijk bent. Blijf op je hoede Vicky (koosnaam Victor) …”
(blz 120)
Tussen deze ervaringen en belevingen van Victor als kind komen de skype-gesprekken van Victor als vader. En een stuk geschiede bijv. een documentaire over “De ondergang van de Van Imhoff”. Dit Nederlandse schip vervoerde in de oorlog Duitse gevangenen naar het toenmalige Bombay, maar werd getorpedeerd en kapitein en bemanning lieten de gevangen in het ruim opgesloten! aan boord van het zinkende schip. De Nederlandse regering verbood deze documentaire! Die in 2017 alsnog werd uitgezonden.
Het dorp Sarangan blijft niet de ‘veilige haven’ voor Victor en tante Hilda. Ze moeten weer hals over kop vertrekken, de Nederlanders plunderen alles en steken het dorp in brand (politionele acties?)
“… het is de zoveelste keer dat we alles verliezen…”(blz 162)
Een treffende beschrijving van Victor, als zijn tante Hilda het familieverhaal vertelt, omdat ze bang is te worden gescheiden van Victor en hij dit wel moet weten. Hij voelt chaos, boosheid, ongemak na het aanhoren van dit verhaal.
In het kamp ervaart hij onrechtvaardigheid, onredelijkheid, hij gaat door een diep dal.
Na de oorlog krijgt Victor een baan, dat verprutst hij bijna als hij een ongeluk veroorzaakt met de auto van de zaak! Hij kan kiezen: ontslag of beheerder worden op een rubberplantage.
‘Moeder’ Hilda is furieus als hij – het laatste kiezend- voor zes maanden vertrekt. Vlak voordat hij terugkomt, schrijft ze een brief, ze vertrekt naar haar roots:
“… met het bezoeken van elke plek die haar dierbaar was, sloeg zij een bladzijde om, om tenslotte het boek van haar leven in Indië te sluiten…” (blz 209)
19 januari 2019 vader Victor ontvangt van zijn dochter Brigit op zijn 88ste verjaardag het concept van dit boek. Het perspectief is nu eens niet van een Nederlander, maar hoe een Oostenrijker de oorlog in Ned.Indië heeft ervaren.
Het boek is in vlotte stijl gegeven en korte hoofdstukken met steeds een titel, waardoor je weet waar het over zal gaan. De lezer wordt getriggerd om door te lezen, vaak sluit een cliff-hanger het hoofdstuk af.
Een mooi historisch beeld dat zeker een aanrader is!