Je zou haar een knuffel willen geven....

Verbrande Suiker van Avni Doshi is allesbehalve doorsnee en behaalde terecht de shortlist van de Booker Prize van 2020. Deze bijzondere debuutroman kent een onbetrouwbare verteller die de lezer regelmatig op het verkeerde been zet en daar ook houdt. Het is een verhaal over een ontluisterend bestaan, verteld in prachtige bewoordingen. Dat maakt de moeder-dochter relatie er niet mooier door. De verwaarlozing gecombineerd met vergaande symbiose levert juist een gruwelijk beeld op en vergt heel wat concentratie en incasseringsvermogen van de lezer om heelhuids de eindstreep te halen.

Antara werd door haar moeder meegenomen naar de Ashram toen ze nog heel jong was. Haar moeder had haar vader verlaten voor een goeroe en eenmaal tussen de lakens had ze geen aandacht meer voor haar dochter. Nu Antara volwassen en getrouwd is, blijkt haar moeder te kampen met vergeetachtigheid. Antara zoekt een manier om hiermee om te gaan en vertelt al doende over hun gezamenlijk verleden en over hoe ze nu met elkaar omgaan.

‘Moeder, ik heb er zo genoeg van om me aan jou voor te stellen’

‘Hoe zorg je voor je moeder als zij nooit voor jou heeft gezorgd?’ Deze vraag staat op de beschrijving van de achterflap van het boek evenals de opmerking dat het ‘indrukwekkend luchtig en met bijtende humor’ is geschreven. De humor is echter nergens terug te vinden en de schrijfstijl is verre van luchtig, ook al lijkt dat op het eerste gezicht wel zo. De schrijver hanteert eerder een afstandelijke vertelstijl, eentje die overeenkomt met de wijze waarop Antara zich verhoudt met de buitenwereld. Zij vertelt haar verhaal onopgesmukt, zonder schaamte en drama. Dat maakt dat de hardheid van het leven en de kleine en grote wreedheden die mensen begaan juist heel hard binnenkomen. Zo voelt het onderlinge venijn tussen moeder en dochter heel pijnlijk aan. Temeer omdat zij ook heftig maar vergeefs naar elkaar lijken te verlangen. Nog erger is dat ze ervan genieten om elkaar te kwetsen.
De vraag over hoe je voor je moeder moet zorgen, krijgt een heel andere dimensie wanneer het boek eenmaal uit is. Het roept de vraag op of Antara niet beter eerst voor zichzelf moet leren zorgen. Of doet ze dat al?

‘..Poona lijkt wel één lange verkeersopstopping. Elke uitbarsting van getoeter is als een salvo van kogels, en het duurt niet lang of ik ben doorzeefd’

Het leven in India is lawaaiig en vol intense geuren die de schrijfster zo beeldend vertelt dat het boeken van een ticket naar India niet nodig is. Het verhaal speelt zich af in Poona in India en de schrijfster schetst het beeld van hoe de welgestelden in India leven. Zo hebben zij bedienden en hoeven de vrouwen in dit verhaal niet te werken. De familieband lijkt sterk en complex te zijn.

'Mijn dagboek was een verzameling van fragmenten uit het verleden…eigenlijk was het een opsomming van rancunes’

Antara is kunstenaar en tekent vreemd genoeg iedere dag hetzelfde portret. Tekenen lijkt voor haar een manier te zijn om controle over haar leven te krijgen. De tekeningen fungeren als een dagboek maar zijn tevens aanleiding voor ruzies met haar moeder. Langzaam ontsluiert het mysterie rondom de tekeningen zich en dit is een van de dingen waardoor het boek blijft boeien. Ook de wijze waarop Antara omgaat met de voortschrijdende vergeetachtigheid levert een element van spanning op.

Vergeetachtigheid is een terugkerend thema in Verbrande Suiker. Niet alleen haar moeder blijkt zich dingen niet te herinneren. Ook haar eigen herinneringen aan haar jeugd blijken vals. Zo was het niet haar moeder maar haar oma die haar voedsel gaf waar ze ziek van werd.
Daarnaast blijken Antara’s beweringen richting de lezer niet betrouwbaar waardoor het van belang wordt om nauwlettender te lezen.

Verbrande Suiker is een verhaal over een mentaal wrak dat zichzelf overeind houdt door het tekenen van lijnen. Het is het meisje dat niet mocht bestaan. Het meisje dat niet wil voelen en met koele en afstandelijke blik haar verdrietige verhaal vertelt en, en passant haar eigen gedrag vergoelijkt. Ze kan niet van zichzelf houden en om zichzelf huilen. Het is een immens triest verhaal en je zou haar een knuffel willen geven en haar toewensen dat ze alle leed met tranen kon wegspoelen zodat er ruimte ontstaat voor meer liefde en minder haat.