Lezersrecensie
Taalvirtuoze puzzel
Dichter en schrijfster Emma van Hooff schreef met Placebomens haar debuutdichtbundel waarvan het taalgebruik zeer lovend ontvangen werd. Met De waanzinpartituur schreef ze nu haar debuutroman die zich ook weer enorm onderscheidt qua taal.
Am is een jonge vrouw die in een psychiatrische inrichting zit. Gedurende een groepssessie van een tweetal uur heeft ze maar één doel, maar dat doel is dan ook een ware obsessie. Am wil de lezer overtuigen dat niet zij, maar haar moeder thuishoort in de inrichting. In een lange, haast ademloze monoloog zet ze alles op alles om de lezer van haar gelijk te overtuigen. De lezer wordt meegesleurd in haar hoofd, maar wat is er waar en wat niet van hetgeen Am vertelt?
Wat volgt is een relaas in drie lange hoofdstukken over een jeugd binnen een zeer controlerend en beperkend gezin waar een overbezorgde, neurotische hypochonder van een moeder de scepter zwaait.
De waanzinpartituur is geen gemakkelijk boek. Je moet als lezer echt een inspanning doen en meegaan in Ams lange betoog. Het is onduidelijk hoe oud Am is, hoe lang ze al in de instelling zit, in hoeverre zij helder van geest is (ze trekt voortdurend haar haar uit, heeft spasmen, verwart de verzorger met haar moeder) en in hoeverre dat voor haar moeder geldt. Je krijgt maar één vertelperspectief en daarmee moet je het doen. Aan de lezer om uit te dokteren in hoeverre Am een betrouwbare verteller is.
Het relaas is intrigerend. Er wordt regelmatig gealludeerd op een paar vreemde elementen en het is even wachten tot die duidelijk worden. Wat er uitspringt is hoe Am rechtstreeks aan de lezer appelleert en ervoor pleit haar volledige relaas te aanhoren voor je over haar oordeelt. Dat relaas wil ze in de juiste volgorde vertellen, als een fuga in de klassieke muziek en zo wordt er als het ware een waanzinpartituur geschreven.
Af en toe zit er sarcastische humor in het boek. Wat echter veel meer opvalt is de overvloed aan prachtig taalgebruik. Het boek bruist en sprankelt werkelijk van de taalvirtuositeit. De mooie zinnen en rake beelden stuiteren van de pagina’s af.
Zo heeft Am het over ‘een keel die verstopt zit met woorden als dood blad in een regenpijp’
en
‘de bomen hieven hun takken de lucht in als speren waaraan ze vogels regen.’
Je hebt er als lezer een beetje het raden naar wat klopt en wat niet aan Ams verhaal. Am vertoont afwijkende gedragingen, maar het is onduidelijk wat daarvan inherent is aan haar persoon en in hoeverre zij zo geboetseerd is door haar jeugd in een huis zonder enige vorm van vrijheid. Het maakt ook niet zo hard uit. Wat de lezer krijgt is een prachtig geconstrueerde monoloog die eindigt met een gelijkaardige zin als hij begint. Voor wie kan verdragen dat een verhaal niet alles blootgeeft, bereid is om een beetje te werken voor een boek en houdt van geniale taalvondsten en magnifieke beelden, is dit een bijzonder boek om van te genieten.
Am is een jonge vrouw die in een psychiatrische inrichting zit. Gedurende een groepssessie van een tweetal uur heeft ze maar één doel, maar dat doel is dan ook een ware obsessie. Am wil de lezer overtuigen dat niet zij, maar haar moeder thuishoort in de inrichting. In een lange, haast ademloze monoloog zet ze alles op alles om de lezer van haar gelijk te overtuigen. De lezer wordt meegesleurd in haar hoofd, maar wat is er waar en wat niet van hetgeen Am vertelt?
Wat volgt is een relaas in drie lange hoofdstukken over een jeugd binnen een zeer controlerend en beperkend gezin waar een overbezorgde, neurotische hypochonder van een moeder de scepter zwaait.
De waanzinpartituur is geen gemakkelijk boek. Je moet als lezer echt een inspanning doen en meegaan in Ams lange betoog. Het is onduidelijk hoe oud Am is, hoe lang ze al in de instelling zit, in hoeverre zij helder van geest is (ze trekt voortdurend haar haar uit, heeft spasmen, verwart de verzorger met haar moeder) en in hoeverre dat voor haar moeder geldt. Je krijgt maar één vertelperspectief en daarmee moet je het doen. Aan de lezer om uit te dokteren in hoeverre Am een betrouwbare verteller is.
Het relaas is intrigerend. Er wordt regelmatig gealludeerd op een paar vreemde elementen en het is even wachten tot die duidelijk worden. Wat er uitspringt is hoe Am rechtstreeks aan de lezer appelleert en ervoor pleit haar volledige relaas te aanhoren voor je over haar oordeelt. Dat relaas wil ze in de juiste volgorde vertellen, als een fuga in de klassieke muziek en zo wordt er als het ware een waanzinpartituur geschreven.
Af en toe zit er sarcastische humor in het boek. Wat echter veel meer opvalt is de overvloed aan prachtig taalgebruik. Het boek bruist en sprankelt werkelijk van de taalvirtuositeit. De mooie zinnen en rake beelden stuiteren van de pagina’s af.
Zo heeft Am het over ‘een keel die verstopt zit met woorden als dood blad in een regenpijp’
en
‘de bomen hieven hun takken de lucht in als speren waaraan ze vogels regen.’
Je hebt er als lezer een beetje het raden naar wat klopt en wat niet aan Ams verhaal. Am vertoont afwijkende gedragingen, maar het is onduidelijk wat daarvan inherent is aan haar persoon en in hoeverre zij zo geboetseerd is door haar jeugd in een huis zonder enige vorm van vrijheid. Het maakt ook niet zo hard uit. Wat de lezer krijgt is een prachtig geconstrueerde monoloog die eindigt met een gelijkaardige zin als hij begint. Voor wie kan verdragen dat een verhaal niet alles blootgeeft, bereid is om een beetje te werken voor een boek en houdt van geniale taalvondsten en magnifieke beelden, is dit een bijzonder boek om van te genieten.
1
Reageer op deze recensie
