Typische donkere, melodramatische en fatalistische Zweedse thriller.

Het is een cold-case thriller, een onthoofd lijk wordt opgegraven en het is al snel duidelijk dat alles draait rond gebeurtenissen in leesclub Poolcirkel van zo'n 40 jaar geleden.
De betrokkenen vormen een klein groepje uit een besloten gemeenschap van 40 jaar geleden en toen speelden hun ouders ook een belangrijke rol. Ondertussen zijn die dood, seniel of vooral oud. Leugens van 40 jaar geleden en van vandaag worden stuk voor stuk ontrafeld en er vormt zich langzaam een verrassend beeld (dat verre van fraai is) van wat er gebeurde. De spanning loop op naar een climax die tegelijkertijd een anticlimax blijkt te zijn, maar wel een enorme verrassing.

Het boek heeft een duidelijke structuur die toch ook wel merkwaardig en uniek valt te noemen.
Uiteraard is er de ontdekking van het lijk en de voorstelling van leesclub Poolcirkel.
Dan komt elk van de 5 (vrouwelijke) leden van de leesclub aan bod in een enorme flashback van 40 jaar geleden tot nu.
Wat er idyllisch uitzag wordt meer een meer stukgemaakt en de lezer wordt heel wat illusies armer doordat de schrijfster het perspektief volledig overgeeft aan elk van de protagonisten. Voor zichzelf geven ze zowel hun leugens als de ontluisterende waarheid weer. Hypocrisie, egoïsme en een warnet van leugens komen aan het licht. Het blijkt dat het gebeurde van 40 jaar geleden doorwerkt tot vandaag en de ontdekking van het lijk rakelt alles weer op. De angst slaat bij elk van hen opnieuw toe.
Elk blok begint met een pagina die in het groot de titel en schrijver van het boek bevat samen met de naam van het lid van de leesclub dat de bespreking van dat boek voorstelde.
Het gaat over zeer bekende boeken dus de geroutineerde thrillerlezer zal er zeker enkele (zoniet allemaal) van kennen. De vaak tegengestelde meningen van de clubleden geven een diepe inkijk in hun leefwereld en karakter.
Achteraf gezien blijkt dat ook de kiemen te bevatten voor de ontknoping.
Wel moet gezegd dat het zich in het hedendaagse superwoke Zweden afspeelt en dat geeft soms wel diepe inzichten in de Zweedse cultuur maar ook redenen tot verbijstering en ongeloof.

De ingrediënten, Zweedse thriller, cold-case, besloten gemeenschap, barre weersomstandigheden, zelfs een leesclub enz zijn ook elders terug te vinden. Wat dit boek uniek maakt is het vertelperspektief. 1 flashback per leesclubdeelneemster, inclusief het slachtoffer en de moordenares, over een periode van 40 jaar waarbij de rauwe waarheid naast de leugens wordt geplaatst. Gedurfd en waarschijnlijk ook erg moeilijk voor de schrijfster.

Als lezer krijg je telkens blokken van 40 jaar voorgeschoteld waarin je heel veel te weten komt. Die informatie moet je dan samen puzzelen met wat je al weet en daardoor moet je je focus steeds bijstellen. De schrijfster geeft hierbij een aantal hints naar de ontknoping maar die zijn vooral achteraf pas overduidelijk. In het algemeen is er gewoon voortschrijdend inzicht.
Pas de laaste 50 bladzijden is er een expliciete en schokkende plotwending bij de identificatie van het lijk. En dan gaat het ook snel naar een arrestatie maar ook naar de gevolgen daarvan. Na 40 jaar is een moord verjaard in Zweden en dreigt de dader vrijuit te gaan. Dat leidt opnieuw tot een mini-climax.

De focus ligt op de gebeurtenissen van 40 jaar geleden, toen de leden van Poolcirkel (ogenschijnlijk) beste vriendinnen waren en op de rand van volwassenheid stonden.
Blijkbaar bestond hun leven vooral uit drugs en harde seks, gedoogd of goedgekeurd door hun ouders.
Ze hebben heel weinig belangstelling voor hun toekomst en ook erg weinig ambitie. Na 40 jaar blijkt dat dan ook grosso modo uitgekomen.

De karakters zijn in die zin levensecht dat niemand zich slechter zal voordoen dan hij/zij eigenlijk is. Maar of uit een groepje van 5 personen er nu werkelijk niemand is die niet egoïstisch enkel met zichzelf bezig is ten koste van alles en iedereen? Het lijkt dat de schrijfster die erg aktief is in woke oikofobie haar eigen denkbeelden en levenswijze veralgemeent. Dat geeft ook een zwart/wit situatie vanuit politiek standpunt, Zweedse Democraten zijn slecht en mogen verbaal en fysiek aangevallen worden. De daders van dat soort geweld zijn modelburgers.
Verder legt ze wel heel erg de focus op de ondergang van de ouders van de meisjes en hun eigen fysieke aftakeling (40 jaar later). Ook in hun huwelijk en relaties blijven ze vooral egoïstisch en leugenachtig.

Zweden vandaag tegenover het Zweden van 40 jaar geleden. Wat de schrijfster siert is dat ze het stadje in het algemeen postief tegenover de testbasis afspiegelt omdat de mensen beseffen dat daar hun boterham gesmeerd wordt.
Wie het nieuws volgt merkt dat Liza Marklund Zweden beschrijft zoals het vandaag in de pers wordt voorgesteld.
Een beetje storend zijn de (vele) Zweedse citaten die nergens vertaald worden. Wie geen Zweeds begrijpt moet telkens naar Google translate grijpen om zeker te zijn geen cruciale aanwijzigingen te missen.
Waar de besproken boeken wereldniveau halen, zijn de Zweedse muziekgroepen en films eerder nobele onbekenden, maar ze bestaan wel echt.
Er wordt wel beweerd dat mensen die in de buurt van de eeuwige dag en eeuwige nacht leven onderhevig zijn aan depressies en het zelfmoordcijfer er schrikbarend hoog ligt. Dat wordt in dit verhaal bevestigd.
Wat dan weer wel merkwaardig overkomt is het enorme alcoholverbruik door de personages. Om het zeer wijd verspreide alcoholisme tegen te gaan houdt de Zweedse regering de prijzen voor alcohol kunstmatig hoog en de voorwaarden om er aan te geraken erg strikt. Daar is hier niets van te merken.

Dit boek gaat over een cold case van 40 jaar geleden. Het moet het hebben van een constante spanningslijn. Zeker nadat de schrijfster duidelijk maakt dat de moord na 40 jaar in elk geval verjaard is en de dader vrijuit gaat.
Toch is het een spannend verhaal waar je als lezer mee 40 jaar door de tijd heen speurt om uit te vinden wat er destijds echt gebeurd is. En waarom.

Er zijn wel een aantal spannende momenten in de flashbacks maar die hebben meer te maken met de gebeurtenissen op dat moment en minder met de speurtocht naar een moordenaar. Maar het zorgt wel voor een voortdurende onderhuidse spanning.

Het opdelen in 5 grote flashbacks waar telkens 40 jaar de reveu passeert is knap gedaan. Elke volgende flashback moet extra informatie opleveren en kan de gegevens van de vorige flashback een andere interpretatie geven. Maar de flashbacks die voorgingen zijn afgesloten en daar wordt niets meer aan toegevoegd of veranderd. Dat betekent dat de schrijfster bij elke zin moet letten op mogelijke conflicten met wat ze daarvoor al geschreven heeft.
Het taalgebruik lijkt dat van jongeren die weinig evolueren en na 40 jaar nog redelijk hetzelfde denken en zeggen. De 5 gebruiken ook allemaal nogal dezelfde manier van spreken en denken. Soms moet je dan ook wel even terugbladeren om zeker te zijn wiens standpunt nu verkondigd wordt.
Algemeen versterkt de schrijfstijl de inhoud van het verhaal.
Het is zeker heel beeldend geschreven, maar vooral dan vanuit de denkwereld van de betrokkenen.
Als je het filmisch bekijkt kom je toch weer onvermijdelijk uit bij de typische donkere, melodramatische en fatalistische Zweedse thriller.

Ik heb het boek met veel plezier gelezen. Ook de bladzijden achteraan met de voorstelling van de (vele) andere boeken die Marklund al geschreven heeft.
Ik vraag me af hoe de reeks boeken met Annika Bengtzon me zal bevallen.
Tijdens het lezen had ik wel regelmatig een gevoel van onwerkelijkheid. De seks/drugs/geld focus op jonge leeftijd, het nihilisme, de Zweedse maatschappij die zijn waardenkompas kwijt is. Ook al besef je dat het werkelijk zo is, toch geeft dat een gevoel van vervreemding en vermindert het de betrokkenheid.