Doet niet onder voor de beste romans van Flaubert en Zola

De Franse auteur Guy de Maupassant (1850 – 1893) is vooral bekend geworden en een heel klein beetje gebleven door zijn vele korte verhalen en novellen. Daarmee is niet gezegd dat zijn romans, waaronder zijn tweede roman “Bel-Ami” uit 1885, niet (meer) lezenswaardig zouden zijn. Zijn literaire leermeester Gustave Flaubert heeft De Maupassant meer dan genoeg tips en voorbeelden gegeven waar hij zijn voordeel mee kon doen. “De leerschool der liefde” van Flaubert uit 1869 heeft in grote mate model gestaan voor “Bel-Ami”. In beide romans staat een jongere man centraal die naar Parijs trekt in de hoop en verwachting daar liefde en fortuin te vinden.

Wanneer Georges Duroy terugkeert uit militaire dienst in Noord-Afrika vindt hij een matig betaald baantje bij de spoorwegen in Parijs. Na een toevallige ontmoeting met zijn oude vriend Charles Forestier, regelt Forestier een veel beter betaald baantje als journalist voor Duroy bij de krant waar Forestier werkt. Deze wisseling van baan betekent voor Duroy niet alleen meer inkomen en nieuwe collega’s, maar het is ook een introductie in de wereld van de vrienden, vriendinnen, echtgenotes, kennissen en dochters van deze nieuwe collega’s. In korte tijd weet de meedogenloze, niet door enige morele scrupules tegengehouden Duroy zich stap voor stap op invloedrijke posities te manoeuvreren. Dat de mooie man, vandaar de titel “Bel-Ami”, Georges Duroy, om zijn doel te bereiken misbruik maakt van (getrouwde) vrouwen die verliefd op hem zijn dat doet hem niets. De hebzucht van Duroy en anderen is exemplarisch voor de hebzucht van de hogere klassen in Frankrijk aan het einde van de negentiende eeuw. “Bel-Ami” is dan ook een karakteristieke ‘fin de siècle’ roman.

De rationele calculerende Duroy is geen sympathiek hoofdpersonage, maar dat zijn zijn protagonisten ook niet. Bijna alle personages in “Bel-Ami” zijn egoïstisch, of toch op zijn minst egocentrisch. De wijze waarop De Maupassant deze persoonlijke kenmerken beschrijft maken duidelijk dat hij aansluit bij het naturalisme van Emile Zola. De Maupassant is zeker geen slaafse navolger van Zola, daarvoor zijn de invloeden van zijn leermeester Flaubert te nadrukkelijk aanwezig. De Maupassant zit stilistisch tussen deze twee groten in. Het grote verschil tussen Flaubert en Zola aan de ene kant en De Maupassant aan de andere is dat de ervaringen van De Maupassant als schrijver van korte verhalen er voor zorgen dat hij in “Bel-Ami” in weinig zinnen een situatie weet neer te zetten. Hij is minder gedetailleerd dan de andere twee en dat zorgt ervoor dat “Bel-Ami” meer tempo en snelheid heeft dan de romans van Flaubert en Zola. Begrijp me goed, “Bel-Ami” is geen tweederangs roman vergeleken met de meesterwerken van Flaubert en Zola. Bovendien zijn de scherpzinnige en ironische observaties van De Maupassant die “Bel-Ami” (nog steeds) uittillen boven de meeste literatuur uit die jaren. “Bel-Ami” misstaat dus niet tussen het beste van de veel bekendere Franse romanciers Flaubert en Zola.