Een literaire toren van Pisa

Het is 1939. Odile gaat op pad om te solliciteren naar haar droombaan: bibliothecaresse. Als klein kind werd ze keer op keer meegenomen door haar tante Caro naar de Amerikaanse bibliotheek in Parijs. Ze is dol op boeken en dan met name Engelse boeken. Miss Reeder, directrice van de bibliotheek, neemt Odile meteen aan.

‘Ik ben bibliothecaresse!’ Ik trok haar [Maman] overeind en walste met haar door de kamer. Eén-twee-drie. Bóéken-onafhankelijkheid-geluk.

Maar dan breekt de oorlog uit die later bekend zou worden als de Tweede Wereldoorlog. Nazi Duitsland bezet delen van Frankrijk, waaronder ook Parijs. Kosten wat kost houden de medewerkers van de bibliotheek deze geopend. Ze sturen boekenpakketten naar soldaten, waar die zich ook in Europa bevinden, om zo het moraal hoog te houden.
De oorlog is niet het enige dat Odile bezig houdt. Ze heeft een jongeman ontmoet, Paul, een collega van haar vader die commissaris van de politie is. Ze is vrijwel op slag verliefd op hem. De oorlog bemoeilijkt het hun om een band op te bouwen. Zeker wanneer Odile’s tweelingbroer Rémy zich aanmeld als soldaat, naar het front wordt gestuurd en gevangen wordt genomen. Odile weigert met Paul te trouwen, totdat haar broer terug zou komen. Maar zou dat wel ooit gebeuren?

Ik wilde dat ik de bladzijden van mijn leven sneller kon omslaan, om te weten te komen of ik Paul ooit zou terugzien.

Een tweede verhaallijn in het boek start in 1983. De twaalfjarige Lily lijkt wel geobsedeerd door haar oude buurvrouw Odile. Ze is het buitenbeentje in het Amerikaanse Froid. Lily weet de teruggetrokken Odile te verleiden om zich wat meer open te stellen. Ze leert Odile steeds beter kennen en Odile begint Lily Frans te leren. Lily heeft moeite om haar draai te vinden in het leven, nadat haar moeder plotseling ziek wordt en komt te overlijden. Odile is haar grote steun en toeverlaat.

De bibliotheek van Parijs is een boek met een flinke lading romantiek, met een enorme waslijst aan Engelstalige titels, met een historisch verslag van een bijzondere beweging in Parijs én met een alles doordrenkend moraal. Dat moet ook wel, want met 432 pagina’s is het zeker geen dun boek. Ik begin bij het begin. De romantiek. Ik ben niet zo gesteld op erg romantische boeken. Het gezucht en gezwijmel wordt me al gauw te veel. In De bibliotheek van Parijs zit een flinke dosis gezucht en gezwijmel, want me van tijd tot tijd licht ergerde, maar in het niets verdween door het tweede punt, namelijk de enorme waslijst aan Engelstalige titels. Aan het begin zocht ik netjes elke aangehaalde titel op. Wat een schat aan Amerikaanse literatuur! Odile vertelt welke boeken zij het mooist vindt, welke boeken ze uitleent, welke boeken niet meer mogen van de Nazi’s. Teveel om bij te houden eigenlijk, maar mogelijk wel interessant om te doen. Na het lezen van dit boek heb je in elk geval genoeg inspiratie voor een volgend boek!!
Dan het volgende punt: het historische verslag. Het grootste gedeelte van het verhaal speelt zich af in Parijs ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. De Amerikaanse bibliotheek wordt in haar volle glorie beschreven. De meeste van de personages zijn op waarheid gebaseerd. Er was echt een Boris Netchaeff, man van de gravin Anna Grabbé, die tot zijn vijfenzestigste in de bibliotheek heeft gewerkt. Ook boekhoudster miss Wedd bestond echt. Ze werd echt naar een interneringskamp gestuurd, maar kwam na de oorlog terug en bleef tot aan haar pensionering bij de bibliotheek werken. Is het niet prachtig? De Amerikaanse bibliotheek vormde dus écht een schakel in het verzet. Nu ik dat weet lopen de rillingen over mijn rug.
En als laatste dan het alles doordrenkende moraal. Ik laat het je Janet Skeslien Charles zelf vertellen:

Mensen voelen zich vaak niet op hun gemak, ze weten niet wat ze moeten zeggen of doen. Veroordeel hen er niet om. Je weet nooit wat er in hun hart omgaat.

Tijdens zware momenten, of het nu in een oorlog is of in het leven van alledag, komt iedereen in de verleiding een oordeel te vellen over een ander. Je denkt dat je van alle feiten op de hoogte bent. Je gaat uit van het zwartste scenario. En voor je het weet pleeg je verraad tegen je beste vriendin. Odile kon niet verkroppen wat ze gedaan had en vluchtte voor haar geweten en voor haar familie en vrienden naar Amerika na de oorlog. Gelukkig kon ze wél de jonge Lily weerhouden van een daad van verraad richting haar beste vriendin. Want het is echt zo. Je weet nooit wat er in het hart van een ander omgaat.

De bibliotheek van Parijs is een mooi boek boordevol prachtige zinnen over boeken. Ik deel er nog twee met jullie en dan houd ik er mee op:

Ik was sceptisch over het begrip ‘zielsverwanten’, maar in boekverwanten kon ik wel geloven: twee wezens, met elkaar verbonden door een passie voor lezen.

en

Stapels romans en tijdschriften reikten tot aan het plafond, een literaire toren van Pisa.

Je ziet het gewoon voor je, die literaire toren van Pisa. De beeldende stijl van Janet Skeslien Charles is prachtig.
Eén klein puntje van kritiek. Soms werden zware beslissingen wel érg gemakkelijk genomen door de personages. Soms draaiden de opvattingen van de personages wel érg gemakkelijk 180 graden om op een geheel andere mening uit te komen. Ik denk dat daar normaal gezien wellicht wat meer tijd voor nodig zal zijn. In boekvorm heb je die tijd natuurlijk niet altijd, tenzij je misschien een erg dik boek of een boek in meerdere delen aan het schrijven bent. Het deed helaas wel wat afbreuk aan de geloofwaardigheid van sommige personages.

Auteur Janet Skeslien Charles leerde de Amerikaanse bibliotheek in Parijs kennen toen ze daar een poos de programmamanager was. Ze ontdekte de rol die de bibliotheek had gespeeld tijdens de Tweede Wereldoorlog en begon deze verder uit te pluizen. Het resultaat hiervan is De bibliotheek van Parijs. Eerder schreef ze Bruid op bestelling over de jonge Oekraïense Daria die aan de slag gaat bij een datingbureau dat rijke Amerikanen koppelt aan Oekraïense vrouwen. Zijzelf trouwt ook een rijke Amerikaan en verhuist naar Amerika, maar dat blijkt een grote fout te zijn…