Tegenpolen

“De suikerpot viel van tafel.” Zo begint De literaire kring. Journalist Victor Herwig probeert hem nog op te vangen, maar is te laat. Teresa Pellikaan, die haar tas op tafel smeet en daardoor de suikerpot liet vliegen, herkent in Victor haar oude klasgenoot. Victor is een dagje terug in het dorp, omdat er onlangs een boek is verschenen geschreven door hun vroegere klasgenoot Ruth Ackermann. Dat hij in het café meteen oog in oog staat met Teresa komt mooi uit, want Teresa is de dochter van Randolf Pellikaan die het hoofd is van de literaire kring van het dorp. Victor wil graag dat de literaire kring het boek van Ackermann zal gaan lezen, waardoor de verborgen familiegeschiedenis van Ackermann eindelijk uit de doofpot zal komen.
Ruth Ackermann heette namelijk van origine De Winter, naar haar vader Erik de Winter. Maar haar vader raakte in opspraak toen hij willens en wetens verontreinigde glycerine verkocht aan een bedrijf in Haïti. Dit bedrijf maakte er hoestdrank van. Er moesten 80 kinderen sterven voor de link werd gelegd met de vervuilde hoestdrank. Uiteraard kwam de zaak in het nieuws, verloor De Winter zijn baan en had dit zo zijn effect op zijn familie. Dit zorgde er onder andere voor dat zijn vrouw probeerde zelfmoord te plegen en zijn dochter tijdelijk opgenomen werd in een psychiatrische instelling.
Nu heeft Ackermann dus een boek geschreven dat sterk autobiografisch zou zijn. Het dorp staat op het punt om opgeschrikt te worden door het zo lang in de doofpot verdwenen schandaal. Wat zou Ackermann in haar boek uit de doeken doen? Hoe zou het dorp reageren op haar komst? En vooral, waarom verzet de leesclub zich zo ontzettend tegen haar boek?

Op de achterflap van het boek schrijft uitgever Prometheus dat De literaire kring “de grote Nederlandse roman over de weldenkende klasse is”. Dat is best wel een bewering. Nou moet ik zeggen dat ik niet veel boeken heb gelezen voor de weldenkende klasse. Denk ik. Ik weet eigenlijk niet zo goed wat ermee bedoeld wordt. Het komt een beetje snobistisch over? In De literaire kring staan in elk geval een aantal hoog opgeleide mensen centraal. Die overigens ook érg vol van zichzelf zijn. Ik kreeg het idee dat je toch wel wat voor moest stellen om deel uit te mogen maken van die leesclub, maar dat ze dan tijdens de bijeenkomsten vooral aan het opscheppen zijn.

Goed, dat terzijde. Het boek. Ik had nog nooit een boek van Marjolijn Februari gelezen. Of Maxim, zoals hij nu door het leven gaat. Wel veel columns gelezen. Ik merkte dat de stijl waarin het boek geschreven is dezelfde is als die hij in zijn columns gebruikt. Een stijl die naar mijn idee beter geschikt is voor columns dan voor een boek. Maar schrijven kan hij zeker wel!
De literaire kring bevat eigenlijk een verhaal in een verhaal. De levens van Teresa, haar ouders en de andere leden van de leesclub worden in beeld gebracht en tegelijkertijd leer je het verhaal van Ruth Ackermann kennen. Enerzijds via het boek dat ze geschreven heeft, anderzijds via de berichten die Victor over de zaak opsnort.
Die twee verhalen komen eigenlijk niet of nauwelijks bij elkaar. Wat ik nu na het lezen weet is dat de leesclubleden een arrogantie bezitten van heb ik jou daar. Tijdens het lezen blijven de personages, op Teresa na, vrij plat. Ze ontwikkelen zich niet. Zelfs niet wanneer ze een boek lezen dat hun chique wereldje omver zou kunnen gooien. De stukken over de leesclub vond ik dan ook niet bijster interessant en ook niet zo veel toevoegen.
Maar het verhaal van Ruth Ackermann daarentegen… Dat is een verhaal vol emotie. Het effect dat één verkeerde beslissing op het leven van anderen kan hebben. Ik wilde alles weten van Ackermanns geschiedenis, van haar vader, van de kinderen in Haïti. Mondjesmaat kreeg ik dat wel, maar wat mij betreft niet voldoende. Een boek met alleen Ackermanns verhaal en dan wat uitgebreider verteld was wat mij betreft genoeg geweest!

Dan nog even het volgende. In eerste instantie doet Randolf alsof hij het boek van Ackermann niet wil lezen, omdat het een keukenmeidenroman zou zijn, een vrouwenboek. Dat was natuurlijk niet zijn ware reden, maar daar heb je het weer! De minderwaardigheid van een vrouwelijk auteur. Dan kan ik maar één ding denken: Ga zo door, Ruth! Je hebt toch maar mooi een bestseller geschreven!