Zo moeder, zo dochter of zo dochter, zo moeder?

Verbrande suiker is het debuut van Avni Doshi, een roman die gelijk de Bookerprice 2020 shortlist bestormde. Er zijn slechtere binnenkomers. Een verwarrend boek. En niet alleen omdat de titel kort na verschijnen veranderd is van ‘the girl in cotton white’, naar ‘burnt sugar’. Een belangrijk thema is dementie en de impact op de patiënt en op diens omgeving. Zeker in het begin van het boek is het lastig om grip te krijgen op het verhaal. De verteller Antara lijkt moeite te hebben om de stortvloed aan indrukken op een rustige manier onder woorden te brengen. Als lezer blijft het lang gissen. De roman is zo opgedeeld dat we in niet genummerde hoofdstukken het heden beleven. En daarnaast in met jaartallen betitelde hoofdstukken meer gestructureerd de geschiedenis van Antara en ma Tara lezen. En zo vallen de stukjes al lezend op z’n plaats. Al gebiedt de eerlijkheid mij te zeggen, dat ook na lezen delen nog voor velerlei interpretatie vatbaar blijven. Zeker ook, omdat de vertelster niet altijd even betrouwbaar overkomt. Klopt dat nu allemaal wel? Is het geheugen wel zuiver, wordt er herschreven ipv beschreven? Het is geen boek waarin alles tot in de treure uitgekauwd wordt. Er wordt van de lezer wel wat inbeeldingsvermogen verlangd. De luie lezer zou ik een ander boek aanraden.
Zoals gezegd een debuut dat gelijk meedingt naar prestigieuze prijzen. En niet gek met zo’n openingszin: “Ik zou liegen als ik zou zeggen dat ik nooit plezier heb beleefd aan de ellende van mijn moeder”.
En er komt nogal wat voorbij. Een moeder die wegloopt uit het prille Indiase traditionele huwelijk om zich te storten op een wild liefdesleven in de ashram met een allesbehalve monogame goeroe. Hierbij haar kind aan haar lot overlatend of aan de liefdadigheid van vriendinnen of oma’s. Zo een haat-liefde relatie opbouwend met haar dochter. Maar ook een leven waar ze elkaar nooit echt alleen (kunnen) laten. Al een interessant thema, zeker in een voor ons minder bekende Indiase cultuur. Daarnaast een kijkje in de wereld van de kunst. En hoe om te gaan met een opkomende dementie of vermeende dementie? En hoe verwerk je de ontdekking dat je eigenlijk niet veel anders bent dan die gehate/geliefde vrouw/moeder.
Een boek wat tot nadenken zet, een boek met fraaie zinnen en metaforen, maar ook een boek waar het toch wat werken is om al dat moois te ontdekken. En al dat werken leidt bij de wat luiere lezer tot een 3*-en waardering.