Niks gelijke rechten .....

Wie de Disc-world serie van Terry Prachett niet kent, mist oprecht een uniek genre in de Britse fantasy-literatuur. Deze 41-delige serie is inmiddels in zo'n 40 talen vertaald en er zijn meer dan 80 miljoen exemplaren van verkocht.

Voor een algemene inleiding tot de serie verwijs ik graag naar mijn recensie van het eerste boek, The colour of magic. Ik beperk me hier tot deze titel.

Equal rites is het derde boek in de serie maar kan, zoals alle delen, stand alone gelezen worden. Veel boeken uit de Disc-world -serie nemen een ontwikkeling uit onze wereld op de hak, en zoals de titel al doet vermoeden, gaat het in dit boek om gelijke rechten, en dan specifiek gelijke rechten voor vrouwen.

Als tovenaar Drum Billet zijn einde voelt naderen, wordt het tijd een opvolger te zoeken, en zoals de traditie dat vereist, moet dat een achtste zoon van een achtste zoon zijn. Hij komt uit bij boer Smith (zelf een achtste zoon), wiens vrouw op het punt van bevallen van haar achtste kind staat. Helaas ontdekt Billet net te laat dat dit kind geen zoon, maar een dochter is, maar dan is het kwaad al geschied; hij heeft zijn toverstaf aan haar overgedragen. Al gauw blijkt dat dochter Eskarina onvermoede magische krachten heeft, en wordt daarom onder de hoede van dorpsheks Granny Weatherwax gebracht. Die weet er uiteindelijk ook geen raad mee, en besluit Eskarina als zij 8 jaar oud is naar de Unseen University te brengen, de plek waar tovenaars opgeleid worden. Dat is echter een probleem, want nog nooit in de geschiedenis is er een vrouwelijke tovenaar geweest, en dat wil de leiding van de universiteit graag zo houden. Uiteindelijk weet Eskarina toch de universiteit binnen te komen, en dan lopen zaken op de meest vreemde wijzen uit de hand ...

Ook dit boek is weer doorspekt met de typisch Britse, subtiele en onderkoelde Pratchett-humor: "Mist curled between the houses as the wizard crossed a narrow bridge, although the two facts had nothing to do with one another. The mist would have curled anyway: it was experienced mist and had got curling down to a fine art."

Zoals gezegd staat dit boek in het teken van gelijke rechten voor vrouwen. Ook dit wordt met humor voor het voetlicht gebracht: "Women can't be wizards", said Granny bluntly. "It's agin nature. You might as well have a female blacksmith." En Treatle, de Vice Chancellor van de universiteit, zegt "I have nothing but the highest respect for women. They are without parallel when , when ...""For having babies and so forth?" "There is that, yes ... High magic requires great clarity of thought and women's talents do not lie in that direction".

Maar ook de wereld van reparatiewerkplaatsen krijgt nog een subtiele sneer. Als de heksenbezem van Granny gerepareerd moet worden, gaat Granny ermee naar een dwergen-werkplaats. Een van de dwergen loopt een paar keer om de bezem heen en bestudeert die aandachtig. "Eventually he kicked the bristles and gave a long intake of breath, a sort of reverse whistle, which is the secret sign of craftsman across the universe and means that something expensive is about to happen."

Granny is een uniek karakter, met een heel eigen kijk op het leven en wars van poespas. Hekserij en magie zijn volgens haar vooral een kwestie van 'headology', een prachtige gevonden term voor de wereld die geen psychologie kent. Granny is een van de karakters die in latere boek nog vaker terugkeert.