Een Europees trauma

Het boek doet me heel in de verte denken aan Stephen Kings 22-11-1963. Als de held Jake Epping de mogelijkheid krijgt om de geschiedenis te veranderen kiest King voor het verijdelen van de moord op John F. Kennedy, een trauma dat nog altijd door veel Amerikanen niet is verwerkt. Een Britse schrijver, Kate Atkinson, zal de focus richten op Hitler. Hoe zou onze geschiedenis eruit zien als Hitler zijn plannen nooit had kunnen uitvoeren. Atkinson trekt de lijn zelfs door naar de Zesdaagse Oorlog en inderdaad, waarschijnlijk zou de staat Israël nooit zijn uitgeroepen zonder Tweede Wereldoorlog.
Ik ben dol op dit soort verhalen waar gespeeld wordt met tijd en waar levens een ander verloop kennen. Ursula Todd wordt geboren en gaat in het eerste hoofdstuk al direct dood. Einde verhaal zou je denken, maar nee. Ze krijgt in een volgend hoofdstuk een nieuwe kans en overleeft het. Ursula groeit op, gaat dood op bepaalde momenten, maar krijgt telkens opnieuw kansen. Ze wordt telkens opnieuw geboren en de omstandigheden zijn iedere keer net anders, zodat haar levens ook iedere keer net een ander verloop kennen. Vaak is Ursula in staat om de loop van de geschiedenis te veranderen omdat ze een 'voorgevoel' heeft. Meestal weet ze op deze manier onheil - dat in haar vorige leven een rol speelde (onheil dat haarzelf, maar ook anderen overkomt) - te voorkomen. Niet altijd overigens.
Sommige hoofdstukken boeiden me, andere vond ik langdradig en ik heb heel wat pagina's ongelezen gelaten zonder de draad kwijt te raken. Waarom het ene hoofdstuk me wel en het andere me niet boeide kan ik niet goed verklaren. Sommige hoofdstukken kabbelden als de theevisite bij mijn oudtante; in andere hoofdstukken was meer actie, actie die indruk zou moeten maken op het leven van Ursula: getrouwd zijn met een hufter; actief zijn en hulp bieden aan slachtoffers van bombardementen in het centrum van London; leven in nazi-Duitsland. Ontwikkelingen in het leven van Ursula waarvan je je afvroeg of die in een volgend leven zich anders zouden ontwikkelen of helemaal niet zouden plaatsvinden. In ieder volgend leven lijkt Ursula doortastender en ontwijkt ze de valkuilen die ze in een vorig leven maakte (zoals gezegd: niet altijd lukt haar dat) en gaandeweg ontwikkelen ook haar ouders, broers en zusters, vriendinnen e.d. en een tante (Izzie) zich, maar ik moet zeggen dat ik ook soms niet goed meer wist wie ik nu moest kennen of niet. Op een gegeven moment vroeg ik me af wie Bridget ook al weer was.
Desalniettemin een interessant gegeven: kan Ursula de loop van de geschiedenis (de Tweede Wereldoorlog speelt een hoofdrol in alle hoofdstukken) veranderen dankzij haar voorgevoelens? Want Ursula weet uiteindelijk minder dan Jake Epping in het boek van Stephen King. Epping kan, ondanks talloze obstakels, doelbewuster afstevenen op het verijdelen van de moord op Kennedy, want hij komt uit de toekomst en kent de geschiedenis vanaf 1963. Ursula wordt steeds geboren op 11 februari 1910.
Waar het in 22-11-1963 voor een belangrijk deel gaat over wat de gevolgen zijn als je in staat bent om een kleine wijziging in het verleden aan te brengen, staat Leven na leven vooral in het teken van Ursula, haar ontwikkeling en welke gevolgen haar verschillende, onbewuste en bewuste, keuzes voor haar zelf hebben. Het boek kon me soms pagina's lang niet echt boeien, maar het verdere verloop bleef me toch interesseren, dus sloeg ik deze pagina's over. Ik heb getwijfeld of ik het boek drie of vier sterren zou geven. Uiteindelijk heb ik het voor een groot deel met plezier gelezen. Dus ....