Eindelijk op de International Booker Prize short list

Inmiddels is bekend welke zes vertaalde boeken genomineerd zijn voor de International Booker Prize. Of te wel: de short list is bekend. Een van de zes boeken is dit korte verhaal van de Argentijnse schrijfster Claudia Pineiro.

Haar "Elena Sabe" werd in oktober 2007 voor het eerst gepubliceerd - in het Spaans natuurlijk. Vervolgens werd het al snel vertaald naar andere talen. De Nederlandse vertaling die ik las, dateerde van 2010.

We leven nu in 2022: hoe kan het , dat dit boek dan pas nu genomineerd wordt? Heel eenvoudig: de Engelse vertaling verscheen pas vorig jaar. Daarnaast was deze prijs tot voor kort alleen bestemd voor (oorspronkelijk) in het Engels geschreven boeken.

Dit zegt veel meer over de dominantie van Amerikaanse en Engelse uitgevers, dan over de kwaliteit van naar het Engels vertaalde en gepubliceerde boeken. Je zou het bijna vergeten, dat ook Spaans een wereldtaal is! Maar wij boffen: sommige boeken zijn zo indrukwekkend en aangrijpend dat ze vrij snel beschikbaar komen in een Nederlandse vertaling. Dit is zo'n boek.

Pineiro schrijft onder meer thrillers en dit boek gaat dan ook over wat er gebeurd is met een onverwachts gestorven persoon. Volgens hoofdpersoon Elena is haar dochter Rita namelijk vermoord. De politie en anderen denken er anders over. De lezer volgt Elena die een laatste poging waagt, om te bewijzen dat Rita weldegelijk is vermoord.

Het tijdsbestek van haar poging beslaat minder dan 24 uur. Door flashbacks krijgt de lezer meer te horen over Elena, haar dochter en het leven dat ze deelden. Deze flashbacks beslaan het verre en meer recente verleden.

Het wordt duidelijk dat beide vrouwen geen prettig leven hebben gehad. Daar speelt de ziekte waar Elena aan lijdt een steeds grotere rol in. Elena heeft een vorm van Parkinson die haar leven beheerst. De delen in het boek worden dan ook afgemeten aan pillen die Elena verdeeld over de dag moet slikken, om de ziekte min of meer onder controle te houden. Elena is er zich van bewust, dat ze uiteindelijk de strijd zal verliezen.

De aftakeling van het lichaam en wat dit betekent voor Parkinson patiënten en hun omgeving, wordt genadeloos beschreven. Voor mantelzorgers en met name degenen die zorgen voor iemand die Parkinson heeft, kan dit herkenbaar en confronterend zijn. Interessant detail: dit boek is opgedragen aan de moeder van Pineiro.

Het is zeker een aanrader voor de omgeving van een patiënt die nooit zal genezen en mensen die nauwelijks begrip tonen voor doodzieke medemensen. Eindelijk een verhaal dat beschrijft hoe erg het aftakelen is voor een patiënt, terwijl de geest helder blijft. Het beschrijft hoe Elena worstelt met haar lichaam, de ziekte, andere mensen, haar leven en toekomst.

Gaat dit, in vergelijking met de andere nominaties vrij dun boek, de International Booker Prize 2022 winnen? Het zou mij verbazen, want het is bepaald geen feel-good happy-end verhaal. Bij de bespreking van de zes genomineerde boeken door bijvoorbeeld de Guardian, werd de titel wel genoemd, maar kreeg het verhaal nauwelijks aandacht. Andere romans van de short list kwamen daarentegen uitgebreid aan bod.

Moet je het dan maar niet lezen? Nee, in tegendeel! Als je "Elena Sabe", of de beetje rare vertaling "Het Kwaad van Elena", of "Elena knows", of "Elena weiß Bescheid", of "Elena et le roi détrôné" vindt: pak het mee, lees het direct! Het is een prachtig, indrukwekkend verhaal en een literair hoogstandje dat je niet onberoerd laat.