Het Droste-effect: interessant met een vleugje verwarrend

Een boek over lezen. Dat klinkt ideaal voor fanatieke lezers! Dat is ook precies de reden dat ik me inschrijf voor dit boek bij de Club van Echte Lezers. Het Droste-effect in actie, zou je kunnen zeggen. Bij vlagen vond ik het boek even verbijsterend als dat effect, zowel in positieve als negatieve zin. In positieve zin: het boek is prikkelend en heeft me nieuwe inzichten gebracht. De belangrijkste:

• onze samenleving en democratie zijn gestoeld op lezen en geschreven teksten
• de ontlezing en minder diep lezen is een probleem;
• de techbedrijven krijgen een monopolie op ons lezen en beinvloeden ons leesgedrag.
  De opmaak van het boek is prachtig, met een speciale vermelding voor de quotes aan het begin van de hoofdstukken. De afbeeldingen of stukken tekst tussendoor zijn nuttig, maar verminderen de leesbaarheid.

Het boek is mij soms wat te zwart/wit en bevat veel herhalingen. De structuur is soms lastig te volgen. De leeswijzer in de inleiding kan helpen als je er actief naar teruggrijpt. Ik merk dat ik dat te weinig heb gedaan, waardoor ik halverwege het boek niet meer duidelijk had wat de bedoeling van de auteurs was. Is het een klaagzang over de ontlezing, een waarschuwing, een filosofisch verhaal of een geschiedenis van het lezen?

Een van de punten die worden besproken is dat een boek lezen (diep lezen) het hoogst aangeschreven staat. Een digitaal format laat zich daar minder goed voor lenen. En verder zou er geen tussenvorm zijn. Ereaders worden onder digitaal geschaard,maar maken diep lezen nog altijd mogelijk. Er wordt hier wel af en toe over gesproken, maar grotendeels worden ereaders afgedaan als digitaal lezen, wat ik niet terecht vind. (Ironisch als dit boek ook als ebook beschikbaar is.)

Dat soort ‘slordigheden’ sluipen vaker in het boek. Meningen worden beperkt onderbouwd. Eindnoten zijn nuttig, maar dan verwacht ik die vervolgens ook bij iedere bewering.

Een ander voorbeeld is de uitspraak dat fysieke boeken betrouwbaarder zijn dan een tekst op het internet. Praktisch gezien klinkt dit logisch, maar wat weerhoudt iemand om een boek te publiceren met onzin erin? Ja, het kost tijd en geld, maar het kan en niemand kan je tegenhouden. Ook dat een digitale tekst verdwijnt en een boek niet vind ik onzuiver. Een boek kan ook uit de handel worden genomen en vernietigd.

Bij vlagen heeft het boek een hoog: vroeger was alles beter gehalte en we moeten waken voor onze geletterdheid in de toekomst.

De minpunten zijn… jammer. Desondanks vind ik het een interessant boek, omdat het je anders naar lezen laat kijken en het belang ervan benadrukt. Het boek deed me ook denken aan Hoe lees ik? van Lidewijde Paris, die ook wordt genoemd in dit boek. Het hoofdstuk met tips voor de minder grote leesfan was ook erg leuk en van toegevoegde waarde. Dank Atlas Contact voor het recensie exemplaar!