Beetje een tegenvaller

Een Tweede Watersnoodramp. Klimaatterrorisme. Een dreigende zeespiegel. Dit zijn allerlei zaken die centraal staat in de dystopische klimaatroman Staat van ontkenning van Erik Rozing. Deze roman vertelt het verhaal van Astrid, een vice-premier, Victor, een wetenschapper, en Adam, hun zoon en klimaatactivist, en speelt zich af in een dystopische setting met een dreigende stijgende zeespiegel. Het is Rozings derde roman en zijn debuut De psychiater en het meisje werd lovend ontvangen, goed verkocht en stond op de shortlist van de Hebban Debuutprijs. Is dit boek ook zo'n succes? Helaas viel het boek mij een beetje tegen en in deze recensie beargumenteer ik waarom.

Het boek sprak me in eerste instantie aan vanwege de actuele thematiek en dystopische setting. Klimaatromans (en klimaatpoëzie) zijn momenteel een hot topic en dit heeft Rozing in zijn boek flink uitgewerkt. Ik vond het interessant om te lezen hoe hij klimaatterrorisme heeft uitgedacht: één personage radicaliseert en je leest hoe diegene denkt en worstelt. Ook aan de niet al te rooskleurige toekomst besteedt Rozing veel aandacht met best realistische elementen, waarbij Rusland en Europa een rol spelen. Helaas werd dit erg informatief beschreven waardoor het verhaal niet zo bij mij ging leven.

Door het succes van zijn eerdere werk, raakte ik nieuwsgierig naar Rozings schrijfstijl. Voornamelijk door de schrijfstijl krijgt dit boek een lage waardering van mij. Waar ik moeite mee had is allereerst de hoeveelheid dialogen. Dit zijn er erg veel en ik miste regelmatig een sfeerbeschrijving. En wanneer er dan beschrijvingen waren, vond ik deze een erg hoge informatiedichtheid hebben, was het vaak een opsomming of het bevatte veel vakjargon, zoals: "In elke waarom-vraag zit de kinderlijke veronderstelling besloten dat iets of iemand ontstaan is met maar één doel en dat dit doel onveranderlijk en kenbaar is, en dat er geen andere dynamische factoren zijn die hier in de tijd veranderlijke en onderling wederkerige invloed op hebben." (2022: p. 264) of "[...] hoe kreeg hij een hond zo geconditioneerd dat hij zich gedurende langere tijd liet leiden door input vanuit zijn taalcentrum, zonder afgeleid te raken door allerlei externe sensorische input, olfactorisch in de eerste plaats [...]." (2022: p. 318)

Bepaalde filosofische gesprekken waren interessant, maar veelal voelden ze gekunsteld aan. Door deze schrijfstijl ging het verhaal en de personages niet echt leven bij mij. Wel bevatte het boek regelmatig mooie beeldspraak en interessante filosofische uitspraken, bijvoorbeeld: "Haar gevoel leek zich in haar terug te trekken, zoals de zee zich terugtrekt voor een tsunami de kust raakt." (2022: p 356)

De samenvatting op de achterflap zet mijn inziens de lezer op het verkeerde been. Ik verwachtte hierdoor een spannend verhaal met nieuwsgierigmakende elementen, maar op één of andere manier gebeurde dit niet en greep het boek mij niet. Ik had soms moeite het boek opnieuw weer op te pakken.

Wat ik wel positief vind, is dat je verschillende personages volgt, hen goed leert kennen en dat de verhaallijnen met elkaar zijn verweven. De personages hebben echt hun eigen karakter en regelmatig vond ik hun rationele denkwijze en pragmatiek humoristisch: "Adam probeerde haar antwoord serieus te nemen, maar hij was allergisch voor retorische vragen. Waarom een vraag stellen als je zelf al het antwoord had? En waarom zou je daarbij ook nog een vergelijking gebruiken? Een vergelijking ging nooit volledig op, dan zouden het immers twee dezelfde dingen zijn, en kon dus per definitie niet kloppen. Het enige wat hij vermoeiender vond dan onnauwkeurigheid was onnodige onnauwkeurigheid." (2022: p. 46)

Misschien waren mijn verwachtingen te hoog, maar helaas greep dit boek mij niet voornamelijk door de informatieve schrijfstijl en verhaallijn waardoor ik het een lage waardering geef. Het boek bevat zeker positieve punten zoals de actuele thema's, relevante boodschap, dystopische setting en mooie vergelijkingen. Wil je meer weten over de waardering en bespreking van dit boek? Kijk dan op: https://www.hebban.nl/spot/leesclub-staat-van-ontkenning.

Bedankt Hebban en Uitgeverij Boekerij voor dit leesclubexemplaar!