Een zoektocht in Hongarije

Als Chris Ceustermans eind jaren tachtig in Leuven studeert ontmoet hij er Joeri, een Hongaarse vluchteling en dissident journalist waarmee hij een vriendschapsband krijgt die verder gaat dan enkel gedeelde interesses. Maar Joeri wordt naar eigen zeggen achtervolgd en voelt de adem van zijn thuisland hard in zijn nek blazen. En toch zijn er plannen om te trouwen met een meisje in Hongarije ondanks de gevaren die hij er loopt. Maar het loopt echter allemaal anders af als Joeri op een dag in zijn kamertje dood wordt terug gevonden, met een geweer naast hem. Enkele dagen later valt de Muur en het ijzeren gordijn!

Dertig jaar later speelt het verhaal van zijn vriend Joeri nog steeds een rol in het leven van journalist/schrijver Chris Ceustermans en hij beslist om op zoek te gaan naar het verleden van Joeri, zowel in België maar vooral in Hongarije dat intussen onder het bewind van Orbán te lijden heeft onder een anti-migranten en anti-lgbt beleid. De ooit liberale Orbán heeft zijn land intussen in een extreem rechts bastion veranderd.

Tijdens zijn zoektocht naar Joeri's verleden ontmoet hij er de familie van zijn vriend, gaat hij langs zijn graf en wordt een groot contrast tussen voor- en tegenstanders van hun premier heel duidelijk. Maar ook het waarom van de redenering waarom hun premier beslissingen neemt (vooral tegen migratie en hun anti-moslim standpunten) waardoor de grenzen gesloten blijven voor de vluchtelingen die hun land voor oorlog en mistoestanden ontvluchten. Dat een pro-Russische sympathie hierin een grote rol speelt, daar wordt geen geheim rond gemaakt. Maar er moet ook naar het verleden gekeken worden en het lijden van het land Hongarije, dat in de geschiedenis heel wat te verduren heeft gehad. Chris gaat hier dieper op in maar zonder echt zelf een oordeel te velgen. Hij kan enkel waarnemen en zien dat niet iedereen akkoord gaat met het beleid.

De grote vraag die na het lezen opkomt over Hongarije is vooral hoe een Europees land, dat jaren onder een communistisch beleid heeft geleefd en daar uit is ontsnapt, intussen een andere koers is opgegaan die veel Hongaren in een even groot angstsfeer doen leven waarbij ze monddood worden gehouden en vaak geen eigen mening mogen uiten, zonder daarvoor gestraft te worden. Is het dan zoveel beter nu dan toen de Muur nog rechtop stond?

Ceustermans schetst een triest beeld van zijn vriend, van een autoritair land en van het afnemen van rechten zonder dat daar gegronde redenen voor zijn. Anderzijds is het ook een integer portret rond de vriendschap tussen een vluchteling die vocht voor zijn idealen en de man die nu dertig jaar later zijn portret schetst in een boek dat mede de evolutie van een land en een beleid meeneemt.

“Na het verblijf in Hongarije ben ik doordrongen van het besef hoe makkelijk levens en samenlevingen eenrichtingssteegjes worden.”