Door wassen ogen

'Kind van Was' vertelt het verhaal van de Deense edelvrouw Christenze Kruckow die in de zeventiende eeuw, samen met enkele andere vrouwen, beschuldigd wordt van hekserij. Samen met deze vrouwen wordt zij gevangengezet omdat zij dood, ziekte en verderf zouden zaaien en één voor één worden de vrouwen berecht en ter dood veroordeeld. Olga Ravn geeft het boek echter een twist door de gebeurtenissen vanuit een kind van was te bekijken. Christenze heeft dit kind (een pop) gemaakt, gevuld met nagels en haar en houdt dit altijd dicht bij haar tot ze wordt gevangengenomen. De pop, het kind, blijft echter getuige van alles dankzij (dode) dieren en inkt die de aarde doordrenken en zo de informatie doorspelen aan het wassen kind. Doorheen het verhaal worden ook folklore en wijsheden (recepten, volksliedjes...) gedeeld die men makkelijk als toverij konden bestempelen.

“Alles onthoudt en spreekt tegen wie luisteren wil.”

Ik heb dit jaar nog geen boek gelezen dat me zo diep raakte en dat zo zal blijven hangen als 'Kind van was' (we zijn natuurlijk nog maar februari maar ik weet nu al dat dit een favorietje is). Geen woord is te veel, geen zin voelt geforceerd aan of overbodig. Ik zou wel duizenden zinnen uit dit boek kunnen citeren maar dan zou ik gewoon het boek helemaal integraal moeten delen dus hou ik het bij één quote. Olga Ravn heeft een waargebeurd verhaal op zo'n manier herschreven dat je verweesd achterblijft, je handen in de aarde wil drukken om dat wassen kind op te graven om het te kunnen knuffelen. Olga's pen is virtuoos, onverbiddelijk maar op de meest briljante wijze. Ik kon het boek niet neerleggen eens ik eraan was begonnen. Het doet me dan ook heel erg verlangen naar haar ander boek 'Het Personeel'.

Heksenjachten maakten een groot deel uit van onze geschiedenis en waren manieren om (vooral) vrouwen te beschuldigen als deze niet in de lijn liepen die door de mannen werden vooropgesteld. Deze mannen waren dan ook vaak clerici en hooggeplaatsten. Het feit dat volgens dit boek Christenze ook nog eens samen woonde met een andere vrouw (lees: een relatie had met) zal zeker ook een rol hebben gespeeld in hun veroordeling. Olga laat ook een zekere ambiguïteit over Christenze en haar magische kunsten (of wat daaronder zou kunnen worden verstaan).

Bregje Hofstede (Oersoep, Drift, Bergje...) schreef het voorwoord van dit boek en dat op zich is al een fascinerend stukje waarin ze de link legt tussen magie en wetenschap, maar ook hoe wij met de natuur omgegaan zijn. De vrouwen die als heks werden beschouwd waren vaak één met de natuur en hadden respect hiervoor. Hadden ze deze vrouwen niet op een brandstapel gezet, waren we dan vandaag misschien allemaal dichter bij de natuur?

Heksen en hekserij en de vervolging is een bron voor heel wat literatuur en films. In fictie wordt dit vaker in een horror- of fantaysfeer gebracht (denk maar aan Thomas Olde Heuvelts boek 'Hex' of films zoals Robert Egger's The Witch of The Blair Witch Project) maar de waarheid hierover is veel sinisterder en stamt af van een boek De Heksenhamer dat werd geschreven in de vijftiende eeuw. Er zijn nog heel wat boeken die over dit onderwerp te lezen vallen (ik raad nu ook al 'De Heks van Gottem' aan!) dus mijn zoektocht naar de reden waarom zoveel mensen werden veroordeeld voor hekserij is nog maar pas begonnen.