Context is alles

Magic is hot. Mindf*ck van Victor Mids is niet voor niks een populair programma. We zijn gefascineerd door illusionisten en mentalisten. Beau Lotto speelt hier handig op in met zijn experiment in boekvorm. Hiermee wil hij beogen dat je aan het eind minder weet dan je aan het begin dacht te weten, waardoor je meer zult begrijpen. Een cryptische omschrijving voor het kijken naar je eigen kijken en het waarnemen van je eigen waarneming.

Lotto is neurowetenschapper en waarnemingsdeskundige. Tien jaar geleden is hij begonnen met het opzetten van een publiekstoegankelijk wetenschappelijk experiment; hij richt het Lab of Misfits op met als doel lezers buiten het kader te laten kijken. Hij zaait twijfel en het directe gevolg is dat je jouw waarneming ter discussie durft te stellen.

Leuke onderzoeksresultaten (Franse muziek in winkel resulteert in hogere verkoop Franse wijn: bewuste keuze maken is een illusie!) worden afgewisseld met treffende beschrijvingen van florerende bedrijven zoals Google en Apple. Ook met voorbeelden uit de kunst- en muziekwereld toont auteur aan hoe krachtig ons inbeeldingsvermogen is.

We nemen dikwijls aan dat wat we zien de werkelijkheid is. Maar wat waarheid voor jou is hoeft geen waarheid voor mij te zijn. De werkelijkheid is het product van al je ervaringen samen. Ben je bekend met de internetrage van de jurk? Iemand stelde op social media de vraag: is deze jurk wit met goud of blauw met zwart? Een deel van de mensen ziet blauw/zwart, terwijl een ander deel goud/wit ziet. Een van de voorbeelden van optische illusie die Lotto uitwerkt in zijn experiment. De manier waarop het menselijk brein zijn waarnemend vermogen heeft ontwikkeld is van enorm belang voor hoe wij ons leven ervaren. In dit boek pleit Lotto ervoor je te laten leiden door de inzichten welke verkregen zijn door neurowetenschappelijk onderzoek en niet door vooringenomenheden over wat wel en wat niet werkelijk zou zijn. Waarbij hij wel erg vaak aanhaalt: 'wat we zien is niet de werkelijkheid maar wat in het verleden nuttig voor ons is geweest.'

Er zit geen inherente betekenis in informatie. Wat we doen met de informatie is waar het om gaat. Op een interactieve manier krijg je korte testjes gepresenteerd. Experimentjes waarbij je denkt: dit zal mij niet gebeuren. Gedesillusioneerd laat Lotto je achter, maar niet zonder de materie op een begrijpelijke manier en met enige humor uiteen te zetten. Slechts 10% van de informatie wordt door onze ogen geleverd, de overige 90% levert het brein.

Daar waar geschreven wordt over lichtkwaliteit verlopen de pagina’s van licht naar donker. Er wordt gespeeld met hoofdletters, tekengrootte en onverwachte wendingen middels tekst op z’n kop en tekeningen tussen de regels door. Jammer genoeg zijn de afbeeldingen zwart-wit, wat menig testje minder sprekend maakt. De figuren links en rechts onderaan de bladzijden fungeren als flipboekje (er ontstaat een animatie door met je duim snel te bladeren). Dat is origineel en weer een van de experimenten, maar een echte lezer wordt hier op z’n minst een beetje droevig van: EZELSOREN!

Anders Kijken, de kunst van het waarnemen is een actueel boek met een missie: geef kunst en filosofie weer een plaats in ons dagelijks leven. Een boek dat gaat over inbeeldingsvermogen, vooronderstellingen, reflexgedrag en onlosmakelijk verbonden met deze opsomming: evolutie. Levend en uitdagend beschreven en een pleidooi voor het stellen van de “waarom” vraag: Waarom zijn de dingen zoals ze zijn?

Als er genoeg mensen zijn die zichzelf deze vraag durven stellen, kunnen er revolutionaire dingen gebeuren. Stop met kijken, richt je ogen op het minder voor de hand liggende en je gaat ANDERS KIJKEN. Welkom in de nieuwe wereld van waarneming.