Het Zelf op weg naar geluk

“Als kind al zag ik een absolute verdeeldheid in mijn ervaringen. Het ene moment was ik volledig onberoerd en in perfecte harmonie met de wereld, terwijl ik het volgende moment in een diepe depressie belandde en ernaar verlangde om op te lossen en dood te gaan. Ik was dus of vervuld van hemels geluk, of vervuld van droefheid en dood.”

Na deze ontroerende tekst kun je niks anders meer doen dan doorlezen. Karl Renz (1953) vertelt hoe hij geluk is gaan zoeken in seks en drugs, maar daarin slechts een tijdelijke staat van afwezigheid van lijden vond. Zodra de euforie uitgewerkt was werd het lijden zelfs groter. Tijdens diep spirituele gebeurtenissen heeft hij een kosmisch bewustzijn ervaren met een daarbij horende ik-loosheid.

Verlichting en andere dwalingen bestaat grotendeels uit 9 zelfgesprekken, dat zijn gesprekken met belangstellenden, opgezet in vraag en antwoord vorm. Wie de vraag stelt is onduidelijk, maar het is ongetwijfeld een leerling of toehoorder. Aan het eind van het boek staan enkele vingerwijzingen, adviezen in de vorm van korte, zeer krachtige teksten. Deze eerste, gedegen Nederlandse vertaling van Jan-Willem van den Braak wijkt enigszins af van de oorspronkelijke Duitse uitgave. Het bevat enkele toevoegingen, zoals een stukje uit een interview met de auteur. Dat maakt het geheel speelser dan de originele versie.

Renz helpt je inzien dat er geen dagelijks leven is, maar slechts het eeuwige. Hij laat je ervaren wie je bent en laat zien dat verlichting slechts een concept is, een idee. Niks meer en niks minder. Hij zegt eigenlijk dat we moeten stoppen met zoeken naar verlichting, dan houdt het verlangen op en wordt het stil.

“Ik zit hier niet om je iets te laten begrijpen, ik zit hier opdat degene die iets wil begrijpen, verdwijnt in het niet begrijpen.” Hier en daar is Renz wat cryptisch in zijn beschrijvingen. Hij vraagt net zolang door totdat hij de essentie van de vraag te pakken heeft, waarbij ironie hem niet vreemd is. Maar ik mis wat bij Renz, mijn aandacht verslapt af en toe en het voelt wat afstandelijk aan, terwijl hij zo openhartig begon. Dan weer geeft hij steengoede vergelijkingen of metaforen om vervolgens de lezer vragend achter te laten. Toch heeft Renz zeer interessante bespiegelingen en blijven zijn geruststellende zinnen hangen: “alles wat tot nu toe gebeurd is en niet gebeurd is, het gebeurt altijd op het juiste moment”.