Hilary en de geesten

Toen ik (september 2022) het nieuws zag over de dood van Hilary Mantel (die tot mijn favoriete auteurs behoort) voelde ik een zekere spijt door het verlies van zo’n grote schrijfster.

Haar beide trilogieën (de Thomas Cromwell serie “Wolf Hall” (2009) -“ Het boek Henry” (2012) -“ De spiegel & het licht” (2020), en de Franse Revolutie serie “Een veiliger oord” (1992, in de Nederlandse vertaling in drie delen uitgegeven, vandaar noem ik het voor mezelf ook een trilogie) zijn pareltjes van historische romans, waarvan de twee eerst genoemde haar achter elkaar de Man Booker Prize opleverden, wat voorheen nog nooit bij andere schrijvers ten deel was gevallen.

“Voorbij het zwart”, dat H. Mantel schreef in 2005, nog vóór haar succesvolle trilogieën, werd vier maanden na haar overlijden door Meridiaan Uitgevers in vertaling uitgebracht.
Met velen deelde ik het gevoel dat we zo’n “moderne klassiekers” als “Wolf Hall” niet meer zouden mogen meemaken nu dat “H. Mantel is overgegaan” (wat de omschrijving is die de schrijfster zelf hanteert in “Voorbij het zwart”).
(De Groene Amsterdammer, 15 febr 2023 : “Het is een dooddoener om te zeggen dat wanneer een schrijfster als Mantel te vroeg sterft, we gelukkig het werk nog hebben. Maar dat uitgeverij Meridiaan nog wat Mantel-titels open heeft staan om te vertalen heeft iets troostends”)

Het verhaal komt over als een parodie op de wereld van de esoterie.
Hoofdfiguur is “het medium” Allison Hart, een charismatische, corpulente helderziende, die met haar listige assistente Colette door Engelse voorstadjes toert, om op het podium aan haar betalende publiek boodschappen van geliefde doden door te geven.
Allison heeft een zeer intensieve interactie met de spirituele wereld, waarin macabere kwelgeesten huizen die afkomstig zijn van het marginale milieu rond haar (overleden) moeder en verantwoordelijk zijn voor de belevenissen in haar traumatische jeugd. Ze draagt er vandaag nog altijd de gevolgen van.
Colette is het van haar partner afgetrapt.
Het toeval heeft het tweetal samengebracht, en beide denken dat ze succesvoller kunnen zijn in het leven als ze gaan samenwonen en voortaan als een tandem (Allison de spirituele performer, en Colette de rationele manager) de concurrentie in de metafysische wereld te lijf gaan.

Net zoals haar historische romans wordt het verhaal aaneengeregen door de typische spitsvondige en meesterlijke dialogen. De openingsscène geeft op ludieke wijze de geladen atmosfeer weer van een met hoopvolle mensen volgeladen zaal die allen een glimp van een gestorven familielid of vriend willen zien, of een sensationeel graantje van mogelijke drama’s willen meepikken.

In een “brief aan mijn lezers” zou Mantel zelf een motief voor het schrijven van dit boek hebben opgegeven. Tijdens een seance die ze bijwoonde zou de helderziende de schrijfster uit de overvolle zaal hebben uitgepikt en haar op indrukwekkende wijze een overleden vriend hebben beschreven. Mantel zou na afloop de roman hebben geschreven om een antwoord te vinden op de vraag "hoeveel geld ze met hun duistere handel zouden verdienen”.
Volgens nog andere bronnen zou Mantel zelf in geesten hebben geloofd, meer nog, ze zou ze zelf hebben gezien. Ze zou erover geschreven hebben en in interviews erover gesproken hebben (“Vanuit haar huis in Zuid-Devon zag ze de doden door de velden gaan. Ze groeide op in een huis waar het spookte, geen van haar familieleden twijfelde daaraan. Toen ze eens, als onderwerp van een BBC-documentaire, terug moest naar dat huis, zag ze vanuit de auto zichzelf staan – achter het raam van wat ooit haar slaapkamer was. Haar geestesafdruk”). Uit haar “met spoken gevulde” memoires uit 2003 “De geest geven”, zou blijken dat Hilary Mantel een fascinatie voor het bovennatuurlijke had.

In “Voorbij het zwart” is het de stijl die je voortdrijft. Er is geen spannende plot om naar toe te worden gedraineerd, geen esoterische geheimen of Da Vinci-achtige bovennatuurlijke ontboezemingen, maar een met cynische humor en ironische wendingen doorspekte verhaallijn, over twee mensen met een onaangenaam verleden, en hopelijk betere toekomst.