Een verrassend grappig boek over een wereld in verval

Een verrassend grappig boek, hoewel het over een helemaal niet grappig onderwerp gaat: de uitsterving van steeds meer diersoorten. Zijdelings komen er nog veel meer maatschappijkritische onderwerpen langs, zoals veel te rijke mensen die meer geven om lekker eten dan om de aarde, de moeilijke positie van arbeidsmigranten, isolationisme van Engeland en de consequenties van vergaande ontwikkeling van AI. Om maar eens wat te noemen.

Het verhaal speelt zich af in de nabije toekomst, waar bedrijven alle dieren en hun habitats mogen vernietigen, als ze daar maar de benodigde ‘extinction credits’ voor betalen. Die dingen zijn verhandelbaar en er zijn meer credits verschuldigd als een te vernietigen soort beschouwd wordt als ‘intelligent’. Het vaststellen van intelligentie bij diersoorten is het werk van een van de twee hoofdpersonen, de Zwitserse Karin Resaint. Eigenlijk heeft Karin nog niet vaak intelligentie geconstateerd, maar de Venomous Lumpsucker (vrij vertaald de giftige klontjeszuiger), een poetsvisje uit de Baltische zee met potentieel wraakzuchtig groepsgedrag, heeft haar volledig overtuigd. Karen heeft besloten dat zij namens de mensheid boete wil doen voor al die vernietiging; haar plan is om zich aan de Venomous Lumpsuckers aan te bieden om zich door de visjes te laten vermoorden. Probleem is alleen dat het mijnbedrijf in wiens opdracht ze haar onderzoek deed, net per ongeluk het laatste leefgebied van de Lumpsuckers heeft verwoest. Effectief zijn ze dus eigenlijk uitgestorven.
Dan is er Mark Halyard, een gewetenloze manager van datzelfde mijnbedrijf. Mark heeft (illegaal) gespeculeerd met de extinction credits, nodig voor het vernietigen van de Lumpsuckers. Hij heeft ze tegen een prijs verkocht, in de verwachting dat die prijs alleen maar verder zou dalen en hij ze goedkoper terug kon kopen. Een redelijke aanname, aangezien extinction credits op het punt staan hun waarde totaal te verliezen. Volledige digitale documentatie van een soort gaat binnenkort betekenen dat die soort niet is uitgestorven. Hiervoor zijn er ‘biobanken’, die alle info van inmiddels al heel veel soorten bewaren. Helaas worden de biobanken precies nu gehackt en volledig verwoest. Mark kan nu geen extinction credits meer betalen en moet waarschijnlijk naar de gevangenis. Hij probeert tijd te winnen door samen met Karin wanhopig op zoek te gaan naar meer levende Lumpsuckers.

Het boek zit vol (heel vol) met goed uitgedachte vondsten zoals de extinction credits. Veel van de wereld die in dit boek geschetst wordt is schrijnend, maar doordat het zo inventief in elkaar zit en licht geschreven is, is het wel een genoegen om te lezen. Je zou zelfs, met een beetje fantasie, het einde kunnen interpreteren als hoopvol…

(gebaseerd op Engelse versie)