Lezersrecensie
Gelukkig las ik deze Mysliwski niet als eerste
Mysliwski, Wieslaw - Het paleis
Querido, 263 pagina’s
Vertaald door Karol Lesman
Dit Paleis is een vroegere roman van Mysliwski (1932) en dateert uit 1970. Ik las alle boeken van hem die stuk voor stuk voortreffelijk werden vertaald door Karol Lesman. Wat mij betreft behoort Mysliwski tot de grote Europese schrijvers van dit moment, samen met de Hongaar Krasnahorkai.
Er breekt oorlog uit en iedereen vlucht in blinde angst. Ook de heer van het paleis, die uiteindelijk toch ook maar een gewoon mens bleek te zijn. Nu ja, hij kon ontkomen in een koets met twee paarden ervoor. Iedereen vlucht, behalve Jacob, een schaapsherder.
Een typische Mysliwski-scène doet zich voor als Jacob voor een spiegel staat en in de war raakt: is hij wie hij in de spiegel ziet of is dat zijn geest of juist andersom. In elke roman van de schrijver kom je wel zulke of soortgelijke scènes tegen: wat is de werkelijkheid? Mysliwsi kan over dit soort vraagstukken soms pagina’s lang uitweiden. Voor sommigen duurt dat te lang, ik vind het heerlijk om te lezen.
Iedereen is gevlucht behalve Jacob, die het paleis betreedt en zichzelf helemaal laat gaan in bespiegelingen over hoe het zou zijn als hij de bewoner van dit schitterende huis was. Hoe zou ik me gedragen als ik hier eens de baas was? O en nu komt alles voorbij, alle denkbare scènes waarin je de edele heer kunt zijn: de jacht, eindeloos eten, de dood en alle tableaus uit een mensenleven laten Jacob eindeloos fantaseren over hoe hij het graag zou zien. Maar ook vertelt hij van alles dat hij in de achterliggende jaren heeft zien gebeuren, mensen, edelen heeft zien doen, ja dit is hier allemaal gebeurd!
Mysliwski geeft geen enkel detail over het tijdsgewricht waarin deze roman speelt en in principe is dat ook niet nodig. Het verhaal is van alle tijden. Maar volgens Michel Krielaars van de NRC speelt deze roman zich af in de tweede wereldoorlog. Waar hij dat aan ontleent is mij niet duidelijk. Dit boek is een lange monologue interieur. Ik ben inmiddels op pagina 121 aangeland en merk dat het me steeds meer moeite kost verder te lezen. De fantasie van Jacob is schier eindeloos en ook al lees ik gaandeweg iets meer over de staat waarin hij verkeert, mijn spanningsboog komt onder druk te staan. Wat volgt is meer van hetzelfde, vrees ik: eindeloze fantasieën die weliswaar geënt zijn op de werkelijkheid maar er tegelijkertijd geen verband meer mee lijken te houden. Waar gaat dit in vredesnaam naar toe, het kost me steeds meer moeite te blijven luisteren naar deze hallucinerende schaapsherder. Ik neem een drastisch besluit en sla een groot stuk van het boek over en lees nog de laatste twintig pagina’s om erachter te komen of er nog een apotheose volgt. Maar daarover zou ik u nooit iets melden, daarvoor zult ook u het boek moeten lezen en ik realiseer me dat deze boekbespreking door u niet zal worden ervaren als een aanbeveling. Ook besef ik dat wanneer dit boek als eerste zou zijn vertaald en uitgegeven in Nederland, het goed mogelijk is dat ik Mysliwski nooit zou zijn gaan lezen. Gelukkig maar dat de Nederlandse uitgever voor een andere volgorde koos.
Enno Nuy
Januari 2026
Querido, 263 pagina’s
Vertaald door Karol Lesman
Dit Paleis is een vroegere roman van Mysliwski (1932) en dateert uit 1970. Ik las alle boeken van hem die stuk voor stuk voortreffelijk werden vertaald door Karol Lesman. Wat mij betreft behoort Mysliwski tot de grote Europese schrijvers van dit moment, samen met de Hongaar Krasnahorkai.
Er breekt oorlog uit en iedereen vlucht in blinde angst. Ook de heer van het paleis, die uiteindelijk toch ook maar een gewoon mens bleek te zijn. Nu ja, hij kon ontkomen in een koets met twee paarden ervoor. Iedereen vlucht, behalve Jacob, een schaapsherder.
Een typische Mysliwski-scène doet zich voor als Jacob voor een spiegel staat en in de war raakt: is hij wie hij in de spiegel ziet of is dat zijn geest of juist andersom. In elke roman van de schrijver kom je wel zulke of soortgelijke scènes tegen: wat is de werkelijkheid? Mysliwsi kan over dit soort vraagstukken soms pagina’s lang uitweiden. Voor sommigen duurt dat te lang, ik vind het heerlijk om te lezen.
Iedereen is gevlucht behalve Jacob, die het paleis betreedt en zichzelf helemaal laat gaan in bespiegelingen over hoe het zou zijn als hij de bewoner van dit schitterende huis was. Hoe zou ik me gedragen als ik hier eens de baas was? O en nu komt alles voorbij, alle denkbare scènes waarin je de edele heer kunt zijn: de jacht, eindeloos eten, de dood en alle tableaus uit een mensenleven laten Jacob eindeloos fantaseren over hoe hij het graag zou zien. Maar ook vertelt hij van alles dat hij in de achterliggende jaren heeft zien gebeuren, mensen, edelen heeft zien doen, ja dit is hier allemaal gebeurd!
Mysliwski geeft geen enkel detail over het tijdsgewricht waarin deze roman speelt en in principe is dat ook niet nodig. Het verhaal is van alle tijden. Maar volgens Michel Krielaars van de NRC speelt deze roman zich af in de tweede wereldoorlog. Waar hij dat aan ontleent is mij niet duidelijk. Dit boek is een lange monologue interieur. Ik ben inmiddels op pagina 121 aangeland en merk dat het me steeds meer moeite kost verder te lezen. De fantasie van Jacob is schier eindeloos en ook al lees ik gaandeweg iets meer over de staat waarin hij verkeert, mijn spanningsboog komt onder druk te staan. Wat volgt is meer van hetzelfde, vrees ik: eindeloze fantasieën die weliswaar geënt zijn op de werkelijkheid maar er tegelijkertijd geen verband meer mee lijken te houden. Waar gaat dit in vredesnaam naar toe, het kost me steeds meer moeite te blijven luisteren naar deze hallucinerende schaapsherder. Ik neem een drastisch besluit en sla een groot stuk van het boek over en lees nog de laatste twintig pagina’s om erachter te komen of er nog een apotheose volgt. Maar daarover zou ik u nooit iets melden, daarvoor zult ook u het boek moeten lezen en ik realiseer me dat deze boekbespreking door u niet zal worden ervaren als een aanbeveling. Ook besef ik dat wanneer dit boek als eerste zou zijn vertaald en uitgegeven in Nederland, het goed mogelijk is dat ik Mysliwski nooit zou zijn gaan lezen. Gelukkig maar dat de Nederlandse uitgever voor een andere volgorde koos.
Enno Nuy
Januari 2026
1
Reageer op deze recensie
