Duister, geraffineerd

Er zijn eeneiige tweelingen die niet identiek maar spiegelbeeldig aan elkaar zijn, hetgeen inhoudt dat fysieke kenmerken tegengesteld zijn, zoals de plek van moedervlekken, gebitskenmerken, links- en rechtshandigheid en alpha- en bèta oriëntatie. Ook karaktereigenschappen zijn dan precies andersom: bijvoorbeeld de een introvert , de ander extravert, rationeel tegenover emotioneel. Deze spiegeltweelingen ontstaan doordat de eicel zich tenminste een week later splitst in twee embryo’s dan bij eeneiige identieke tweelingen.

El en Cat zijn een spiegeltweeling en dit woord is de titel van de Nederlandse vertaling geworden, tegenover Mirrorland van het origineel. Maar het draait in dit boek zowel om het fenomeen spiegeltweeling als om Spiegelland, de fantasiewereld van El en Cat met piraten, clowns en heksen.

Voorin het boek staat een plattegrond van het huis van hun jeugd in Edinburgh en dat trekt me. Ik ben dol op kaartjes of stambomen bij een boek.

Na een wel heel intrigerende proloog die zo’n 20 jaar eerder speelt, vallen we midden in het verhaal op het punt dat Cat terugkeert naar Edinburgh, de stad van haar jeugd, omdat haar tweelingzus El verdwenen is. De zussen zijn al jaren geleden van elkaar vervreemd geraakt nadat Cat uit Edinburgh vertrokken is naar Los Angeles. Ze wil niets meer met El en het oude, onheilspellende huis uit hun jeugd te maken hebben, terwijl El daar nog steeds woont met haar man Ross.

Als Cat eenmaal terug is, blijkt hoe haar jeugdtrauma’s haar nog steeds onder de huid zitten. Niets lijkt veranderd te zijn in het huis, alles doet haar weer denken aan vroeger, toen zij en El Spiegelland bedachten om aan de gruwelen van hun bestaan te ontvluchten.

Vreemde, angstaanjagende voorvallen jagen Cat de stuipen op het lijf, maar ze is ervan overtuigd dat haar zus nog leeft en aan de touwtjes trekt bij dit alles. Toch laat Cat zich ondanks zichzelf helemaal meesleuren in de fantasiewereld van haar jeugd. De levensechte nachtmerries en fantasiebeelden zijn zo pakkend geschreven dat ik er zelf ook middenin zit.

Hoewel het nergens wordt benoemd en er geen hoofdstukken met titels zijn, heeft het boek wel degelijk twee tijdlijnen. Johnstone laat de traumatische gebeurtenissen uit het verleden langzaam ontrafelen, maar ze wervelen tussen de ontwikkelingen in het heden. Dit doet ze in geraffineerde doseringen, terwijl onderhuids de dreiging sluimert en gestaag toeneemt, waarbij de grens tussen werkelijkheid en fantasie ook al in het verleden heel ergens anders blijkt te liggen dan Cat altijd gedacht heeft.

Het boek bestaat uit twee delen, een voor en een na de allesbepalende gebeurtenis, waarin Johnstone op knappe wijze ook het kantelpunt in het heden doorheen vlecht, bijna alsof het één en hetzelfde is.

Spiegeltweeling is bijzonder geraffineerd, fantasievol, heel beeldend geschreven met een dramatische draai in laatste gedeelte als de verbijsterende waarheid opdoemt. Maar dan nog gunt de auteur ons geen rust. Er volgt een vrij lang coda waarin de nieuwe verrassingen ons om de oren blijven vliegen.

Wat begint als een zeventiende eeuws piratenverhaal in het hoofd van twee meisjes, transformeert naar een schokkend, eigentijds drama over misbruik, de band tussen tweelingen, liefde-haatverhoudingen; de diffuse grens tussen waarheid en fantasie zoals een kind het beleeft en zich ook zal herinneren. Johnstone is er eveneens in geslaagd om de lezer voortdurend op een verkeerd been te zetten en steeds twijfel te zaaien over wat echt is en wat niet.

Ik kwam maar moeilijk los uit het boek. De auteur werkt aan haar tweede thriller, ik ben benieuwd of zij in staat is haar eerste minstens te evenaren.