Pareltje van een klassieker

De zeven gehangen van Leonid Andrejev is een klassiek pareltje. Deze novelle van de Russische schrijver verscheen voor het eerst in 1908 in zijn vaderland. Een jaar later werd het ook al in een Nederlandse vertaling gepubliceerd als feuilleton in de krant Het Volk. Andrejev genoot toentertijd enige bekendheid in het buitenland maar helaas werd hij snel vergeten, zoals wel met meer Russische schrijvers gebeurde. Gelukkig zijn er tegenwoordig uitgeverijen en vertalers die een goede klassieker weer nieuw leven willen en kunnen inblazen. Deze vertaling van Jan Robert Braat is uit de kunst!

Vijf terroristen proberen in de nadagen van het tsaristische Rusland een naamloze minister van het leven te beroven. De aanslag mislukt, iets dat ook de minister niet onberoerd laat zoals we in de aanloop van de novelle te weten komen. De vijf terroristen, drie mannen en twee vrouwen, worden voortijdig opgepakt en zonder pardon tot de galg veroordeeld. In afwachting van hun terechtstelling laat de schrijver ons een inkijk zien in de emoties van deze veroordeelden. Daar voegt hij nog twee andere veroordeelden aan toe: een dief en een knecht die zijn meester vermoordde en diens vrouw verkrachtte.

En dat is het verhaal, kort maar krachtig. Maar hoe wonderschoon zijn de beschrijvingen van de emoties van angst, eenzaamheid, wanhoop maar ook vreugde van de zeven veroordeelden. Andrejev kunnen we rekenen tot de expressionistische schrijvers. In hun verhalen is het plot van ondergeschikt belang maar wordt de lezer meegenomen in die emoties van de personages alsof je naast ze staat, en in dit geval, bij ze in de cel zit. Wat Andrejev knap doet is iedere veroordeelde een eigen manier van omgaan met hun aanstaande dood geven. De een glijdt weg in een apathische waanzin, de ander schreeuwt het uit dat hij niet wil. Een van de vrouwen maakt zich alleen maar druk over hoe de anderen zich moeten voelen en er is er zelfs een die de tijd verdrijft met gymnastiek-oefeningen, tot hij beseft dat dit natuurlijk helemaal geen zin meer heeft.

Aan het einde van het verhaal reizen we mee met de trein die de veroordeelden naar hun executieplaats brengt. Het is een beetje jammer dat het dan snel afgelopen is maar ook hier voel je de beklemmende sfeer die eerder in de rechtszaal en in de cellen hing. Het duister vlak voor zonsopgang geeft daar nog extra effect aan.

Het nawoord van Bert Natter is een prettige toevoeging aan deze novelle. Hierin lezen we nog wat meer over wie de schrijver was en hoe dit verhaal tot stand is gekomen. Ik steek mijn vinger op voor meer van dit!