Ruim het verleden op

De roadtrip is de nieuwe YA-roman van de Marokkaans-Nederlandse auteur Khalid Boudou (1974). De voormalig columnist, presentator en politiek commentator werd bekend met zijn boeken Het Schnitzelparadijs en Pizzamafia. Deze verhalen, die ook beiden succesvol verfilmd werden, kenmerken zich door de humoristische en toegankelijke stijl waarin Boudou het leven van Marokkaanse jongeren in Nederland beschrijft. Tegenwoordig is hij naast auteur ook (gast)docent in het middelbaar onderwijs en werkt hij veel met jongeren in allerlei projecten.

In De roadtrip speelt ook een jongvolwassene met een Marokkaanse achtergrond de hoofdrol. De naïeve Sami Zaziki zit zwaar in de schulden door foute investeringen, foute leningen en foute vrienden. Hij moet zelfs al gaan vrezen voor zijn leven omdat hij zijn schulden niet kan afbetalen. Sami kan het goed vinden met zijn wijze maar koppige opa Hamza en de schrik is dan ook groot als de goede man met hartproblemen in het ziekenhuis terecht komt. Zodra Hamza weer thuis is, neemt Sami de zorg voor zijn opa een beetje op zich. Opa doet hem een bijzonder verzoek: hij wil dat Sami met hem naar zijn geboorteplaats in Marokko rijdt, in een Ferrari Dino 308 GT4 Road uit 1976! Als tegenprestatie zal opa Sami’s schulden betalen. Gaandeweg de rit door Frankrijk, Spanje en Marokko, waarbij de bijzondere auto waarmee ze reizen natuurlijk voor veel bekijks zorgt, ontmoet Sami een aantal interessante mensen en blijkt dat opa in Marokko ook nog een schuld te vereffenen heeft. Maar wat dit precies inhoudt blijft opa lang voor zich houden. Een ding is zeker, de trip zal hun beider leven voorgoed veranderen.

De reis die Sami en zijn opa maken staat naast het overbruggen van een generatiekloof ook symbool voor verbinding en vriendschap. Naast deze thema’s is ook het racisme waar de derde generatie Marokkanen in Nederland veelvuldig mee geconfronteerd wordt een belangrijk gegeven. Het is iets wat eigenlijk in heel Europa speelt, zo ontdekt Sami door de gesprekken die hij met leeftijdgenoten onderweg heeft. Waar de generatie van opa Hamza met open armen ontvangen werd om het vuile werk in de Europese landen op te knappen, zo groot is de tegenstelling in de omgang met hun kleinkinderen. Sami en zijn generatiegenoten worden overal verguisd en geminacht.
Gelukkig weet de auteur deze zware onderwerpen luchtig te brengen. Vooral de trip door Europa en Marokko, die toch wel het grootste gedeelte van het boek beslaat, staat bol van de gekke situaties, verkeerschaos, ruzies onderweg, voorzichtige en minder voorzichtige ontmoetingen met meisjes en stoned worden op de verkeerde momenten. Naast veel wijze woorden van opa over de schuldgevoelens van Sami is het ook vaak grappig. Bijvoorbeeld als opa zich droog uitlaat over rappers:

‘En wat ik niet begrijp, is waarom die rappers, als ze eenmaal succes hebben, geen riem kopen om hun broek op te houden.’

Het verhaal leest vlot, goed toegespitst op een Young Adult publiek. Wat echter een beetje frustrerend werkt is het feit dat opa Hamza zo lang verborgen houdt wat hem naar zijn geboortegrond drijft. Ook Sami wordt daar wat kriegel van, zeker op momenten waarop het even lijkt dat opa openheid van zaken gaat geven. De nachtmerries die Hamza steeds vaker krijgt onderweg maken dit alleen maar erger. Opa heeft toch niemand vermoord, of wat!? Maar net als Sami moet de lezer ook zijn geduld bewaren tot bijna aan het einde. Maar dit einde, waarin het er ineens ook nog romantisch aan toe gaat, maakt het wachten meer dan goed. Het is misschien wat zoetsappig maar ook spannend. Het laat duidelijk zien dat het de moeite loont om je verleden op te ruimen voor het te laat is. Laat het vooral je leven niet gaan beheersen want de geesten uit je verleden laten zich duidelijk niet zomaar wegjagen.