Prikkeling en uitdaging met veel respect geschreven

Wat heeft Susan Sontag gemeen met Dolly Parton? En is er een verband tussen kindertijd en volwassenheid? Zomaar twee vragen die de Noorse Ida Lødemel Tvedt stelt in haar essybundel Een sleepnet in de Marianentrog, in april 2021 uitgegeven door Atlas Contact.

Op het eerste gezicht lijken het totaal verschillende onderwerpen die Tvedt bespreekt. En feitelijk is dat ook zo. Toch vormen de 37 essays uiteindelijk wel degelijk een afgerond geheel. Een sleepnet in de Marianentrog is een boek voor de echte fijnproever, voor lezers die bereid zijn zich open te stellen voor niet alledaagse gedachtegangen. Het is beslist geen ‘even-tussendoorboek’. Aan herlezen, overdenken en opnieuw lezen is niet te ontkomen.

Tvedt toont aan de kunst van het schrijven van essays tot in alle finesses onder de knie te hebben. Ze prikkelt, daagt uit en irriteert zelfs hier en daar op een plezierige manier. De stellingen die zij opwerpt worden niet gebracht als feiten. Ze vormen te allen tijde een basis voor een goed gesprek. Toch laat Tvedt niet na met enige regelmaat haar persoonlijke mening, bijvoorveeld over het Amerikaanse rassenvraagstuk, te laten doorschemeren. Van enige opdringerigheid is hierbij, zoals gezegd, nergens sprake.

Wie alle essays op een rijtje zet kan niet anders dan concluderen dat deze bundel een formidabel beeld geeft van de huidige maatschappij. Dat deze soms koud en peilloos diep is en op andere moment straalt van warmte en vriendelijkheid, is daarbij duidelijk. En juist die contrasten geeft dit boek haar onuitputtellijke kracht. Het toont met name de realiteitszin van de schrijfster aan.

Een sleepnet in de Marianentrog is zonder voorbehoud een aanwinst te noemen. En datzelfde geldt voor de auteur. Zij heeft een product afgeleverd dat probleemloos de tand des tijds zal doorstaan en hopelijk zal zorgen voor boeiende gesprekken. Het is daarnaast te hopen dat ook haar manier van formuleren als voorbeeld mag dienen om in de toekomst een respectvolle omgang tussen mensen met uiteeenlopende meningen te waarborgen.

(Ik las dit boek met dank aan De Club van Echte Lezers)