Recensie De heldeninspecteur

Er zijn van die schrijvers van wie je weet dat je vroeg of laat een van hun boeken zult lezen zodra de gelegenheid zich voordoet. Atte Jongstra is zo’n schrijver en toen ik bij een kraam van de Novib een van zijn boeken zag liggen nam ik het gelijk mee. Voor een euro.

Van Jongstra is bekend dat hij veel en graag aan research doet, dus de aangewezen man om een historische roman over de tiendaagse veldtocht van 1831 te schrijven. De hoofdpersoon is Junius, een wat vaag figuur van wie we te horen krijgen dat hij voornamelijk niets doet vanwege een al even vage erfenis. Ook de andere personages van dit boek stellen vast dat ze eigenlijk niet weten wie deze Junius nu is, maar de schrijver lijkt er niet mee te zitten. Sterker nog, in de aanloop naar de tiendaagse veldtocht komt hij door een merkwaardig toeval in contact met een Oranjeprins. In de kortste keren behoort Junius tot de inner circle rondom het koninklijk huis, dat hem prompt benoemt tot heldeninspecteur, iemand die moet bepalen wie nu de echte helden zijn in een oorlog en wie afvallen in de medaillerace. Een beetje ongeloofwaardig maar tegelijk een meesterzet van de schrijver, dat moet gezegd. Gedurende de rest van het boek is Junius present bij alle belangrijke gebeurtenissen, zelfs ziet hij kans op het schip van Van Speijk aanwezig te zijn voordat deze ‘held’ zijn schip in de lucht laat vliegen, uiteraard nadat Junius overboord is gesprongen. Doordat Jongstra het taalgebruik in het boek aanpast aan de negentiende eeuw krijgt het verhaal een authentieke sfeer, ook de humor ontbreekt niet, zelfs wanneer de afgeschoten lichaamsdelen je om de oren vliegen. Wanneer de veldtocht onder druk van de Fransen is beëindigd, trouwt Junius met zijn Veerle, een struise Vlaamse van minder zware zeden, met wie al eerder enige tijd spendeerde. Toch is hij niet van het oorlogsgeweld af, hij wordt opnieuw opgeroepen en gaat samen met Veerle naar de belegerde citadel van Antwerpen. Hier komt Veerle om en Junius verdwijnt weer in de vaagheid waaruit hij ooit ontstond.

Ten slotte een paar kritische opmerkingen. Ik zei al dat Jongstra graag en veel aan research doet, ook voor dit boek moet hij menig uurtje in allerlei archieven hebben rondgeneusd. Het is een eigenschap die goed van pas kan komen bij een historische roman, het is echter ook een valkuil. Jongstra gooit de lezer soms een beetje dood met overbodige informatie en dat is jammer, want op deze manier verliest het verhaal aan vaart. Dan de onwaarschijnlijkheden. De kennismaking met de prins is hiervan een goed voorbeeld, maar ook het feit dat Junius zich vrolijk en voortdurend per paard door het strijdgewoel verplaatst terwijl er eerder van hem wordt vermeld dat het berijden van een paard geen dagelijkse kost is. Ook Veerle blijft maar opduiken op de meest verrassende momenten, ze gaat zelfs, terwijl ze zwanger is, met hem mee naar Antwerpen, niet iets wat je nu direct zou verwachten.

Ondanks genoemde tekortkomingen blijft ‘De heldeninspecteur’ een lezenswaardig boek.

Drie sterren.