Over een lichtpunt in de donkerste nacht

Na lezing van deze novelle denk ik weer een hoe raar beslissingen van uitgevers uit kunnen vallen. Hier wordt volgens mij weer betutteld. Deze novelle, gebaseerd op echte gebeurtenissen, is zo mooi gecomponeerd en doordacht. En ook met een ondraaglijke lichtheid beschreven. Ver voor de film 'La vita è bella' van Begnini lezen we eenzelfde verhaal over Westerbork en Theresienstadt. En het begint gelijk met de regel 'De kinderen vonden het leven in een kamp heerlijk', want ze hoefden niet naar school, de ouders waren heel aardig (die wisten meer maar hielden dit verborgen). En als de zoon vraagt wat ze gaan doen als ze weer thuis zijn, dan zegt de moeder dat ze een hond gaan kopen. En dan komt Mizzi, een glimlachende hond op de proppen. Een bazige man die het harde leven in Westerbork enigszins naar zijn hand weet te zetten, blijkt een hond te hebben. En deze hond ontdooit de harten van iedereen die hij ontmoet. Zo redt de hond het een hele tijd om mee te gaan met zijn baasjes, ook in de trein naar Theresienstadt. Het willekeurige en toevallige van het overleven in een kamp wordt door Ida Simons geschetst met behulp van een hondenleven. Daardoor heeft het verhaal een verrukkelijke inhoud tegen de diepzwarte nacht van de door de Nazi's zo genoemde 'Endlösung der Judenfrage'.
Dit boek verdient een grote oplage en verspreiding onder scholieren. Het zet aan tot nadenken en zegt met weinig woorden heel veel. Over behulpzaam zijn en daarom te worden gedood, over vertedering en daardoor verder kunnen leven, over net gekozen worden om op een trein te worden gezet naar Zwitserland met voor mensen die niks meer hebben de mededeling dat ze niet veel mee mogen nemen want er is geen bagagewagon bij de trein.
Het betuttelende vind ik dan weer dat het tweede verhaal uit 'Slijk en sterren' niet mede wordt uitgegeven.
Het is triest om te horen dat de criticus Jan Greshof dit boek om één of andere reden zo afkamt dat de schrijfster enorm terneergeslagen raakt. Op vallend is dan de echtgenote van Jan Greshof dan een brief schrijft aan Ida Simons om haar te troosten en op te monteren.
En ik vind het ook triest dat ze net als veel joodse mensen die concentratiekampen hebben overleefd uiteindelijk het niet kan bolwerken in de 'vrije' wereld en een einde aan haar leven maakt.

Los daarvan vond ik dit een diepgaand en tegelijkertijd vrolijk boek over een klein hondje in een boze wereld.