Onuitgesproken woorden uit het verleden maken leven in het heden moeilijk

Obasan kan op meerdere manieren worden uitgesproken en betekent dan wat anders. Hier betekent het ‘tante’. De ik-figuur, Naomi Nakane is een 36-jarige lerares op een basisschool in Cecil in de provincie Alberta. Ze krijgt tijdens het lesgeven een telefoontje dat haar oom is overleden.
Ze gaat naar haar tante, die uiterst zwijgzaam is. Later krijgt ze van haar tante Emily een doos met dagboeken en een stapel informatie die met haar overleden moeder verband houdt. Deze dagboeken functioneren in de roman als brug tussen het verleden en het heden. Voor het eerst krijgt Naomi antwoord op vragen die ze aan de familie heeft gesteld. Ze herinnert zich meer uit de tijd dat ze vijf was. In die tijd (net na het bombardement van Japan op Pearl Harbor) verloren alle Canadese burgers met een Japanse achtergrond hun burgerrechten van de één op de andere dag. Dat gold ook voor mensen die al een tweede of derde generatie vormden en die in Canada waren geboren. Mensen uit de buurt deden de meest verschrikkelijke dingen. Gooiden bij voorbeeld brandende fakkels naar binnen bij mensen met een Japans uiterlijk. Deze ‘Japanners’ werden bijeen geplaatst in kampen met nauwelijks sanitaire voorzieningen. In het boek vertelt Naomi twee verhalen die met elkaar verweven zijn, de geschiedenis van zo’n twintig jaar voordien en het heden.
Naomi vertelt hoe haar familie zwijgt over dat verleden, alleen in het dagboek vindt ze een verslag van de gevoelens en de gebeurtenissen die ze hebben doorgemaakt. De verwerking van deze gegevens in verbinding met haar eigen herinnering vormen de kern van deze roman. Obasan is verzonnen, maar wat er in staat berust op historische gebeurtenissen, parlementaire juridische documenten en ook het racisme is werkelijkheid. Kogawa schetst dit verhaal over Canadezen met een Japanse achtergrond tijdens de oorlog aan de hand van door haar bedachte personen.

In Canada is dit boek verplichte literatuur voor mensen die cursussen volgen over de Canadese cultuur.
Aan het begin van het boek staan prachtige gedachten die verwant zijn aan de gedichten van Szymborska:

Er is een stilte die niet kan spreken.
Er is een stilte die niet zal spreken.
Onder het gras de sprekende dromen.
Onder de dromen een met de zintuigen waarneembare zee.
Het spreken dat zou bevrijden ligt besloten binnen het vruchtvlies.
Luister naar die stem.
Dan kun je de afwezigheid van woorden aanvaarden.
In die opdracht slaag ik niet.
Het woord is steen.

Deze woorden vormen de inleiding op de worsteling met de niet uitgesproken verhalen uit het verleden en de verbinding van het heden met die onuitgesproken verhalen.