Ziek en stuurloos

Een ziek gezin in stuurloze tijden. Ideologieën komen en gaan als banale virussen die mensen op elkaar overdragen. Meestal niet dodelijk, maar wel heel vervelend als het je treft. Voor even is het alledaagse ontwricht. In 'De Petrovs en de Griep' (2016) raakt een Russisch kerngezin besmet door de griep. Het zijn de jaren 2000 als de Sovjet-Unie inmiddels een levend relikwie is, terwijl de consequenties van kapitalistische krachten ook nog niet helemaal tot de mensen lijken doorgedrongen. Hoe kan een mens vrij zijn na zo'n grote ideologische wending? En kunnen individuen zich werkelijk ontplooien tegenover armoede, weggevallen machtsstructuren en cynische invloeden van het opkomende kapitalisme?

'De Petrovs en de Griep' (2016) is een erg geestig boek. Zo ploeteren vader Petrov en moeder Petrova door Jekaterinenburg om hun innerlijke griep te lijf te gaan. Echt een plot heeft het boek niet, maar de verschillende thema's (ideologische twijfel, stuurloosheid, de overgangsfase) komen terug in de grieperige sfeerschetsen van alledaagse lelijkheid. De eeuwige meeloper Petrov wordt door een dominante 'vriend' op sleeptouw genomen voor een nachtelijke dronkemanstocht in een lijkwagen met een lijk. De gefrustreerde bibliothecaresse Petrova gaat haar verveling te lijf met lustmoorden, terwijl ze tegelijkertijd toch de moederrol probeert te vervullen voor haar zoon. Ondertussen maakt Petrov junior zich op voor een magisch Winterfeest, waar vader Petrov zelf zoete herinneringen aan heeft. Het zal een breuk vormen met computergames en zijn mobiele telefoon.

'De Petrovs en de Griep' (2016) staat vol met grappige observaties over interacties met andere chagrijnige personages. Allemaal verwikkeld in een eenzame zoektocht naar betekenis en zingeving in rap veranderende tijden. Maar tijdens de griepepidemie wordt de oudere generatie aangestoken door een vreemde mengeling van misantropie, onvrede en nostalgie. Terwijl de jongere generatie een nieuwe wereld ziet verschijnen in de opkomst van moderne technologie en kapitalistische krachten. Het boek werkt toe naar een wonderlijke apotheose, vanuit een onverwacht gezichtspunt, waarin het winterfeest opeens een hele andere lading krijgt. Petrovs nostalgische herinneringen eraan steken schril af tegen de banale realiteit.

(Trots ging ik met 'De Petrovs en de Griep' (2016) naar een Nederlands-Russische kennis. 'Kijk, ik lees een Russisch boek', zei ik enthousiast tegen haar. Ze keek me misprijzend aan, pakte wat verdere informatie over de auteur Aleksei Salnikov erbij en concludeerde: 'Kaj, jij leest rare Russische boeken. Er is zoveel prachtige Russische literatuur geschreven en jij leest weer zoiets raars. De clichés over dronken Russen en de obsessie met de Sovjettijd. Jullie westerlingen denken alles te weten over ons mooie land door dit soort rare boeken. Jullie weten niks!')