Boeiend en verdrietig

De Overlevenden is de eerste fictieve roman van de Zweedse schrijver, journalist en presentator van een bekende podcast Alex Schulman. Hiervoor schreef hij vijf autobiografische romans, waarin hij misstanden in zijn familie aan de kaak stelde. Dit is hem door diverse familieleden niet in dank afgenomen. Zijn roman De Overlevenden is dan wel fictie, maar bevat sterk autobiografische elementen.

Ogenschijnlijk is het een heel gewoon gezin, dat ieder jaar traditiegetrouw de zomer doorbrengt in een idyllisch zomerhuisje aan een net zo idyllisch meer ergens in de bossen in Zweden. Er is een vader, een moeder en er zijn drie zonen, Nils, Benjamin en Pierre.
Twee verhaallijnen worden in afwisselende hoofdstukken door elkaar heen verteld, vanuit het perspectief van de middelste zoon, Benjamin: de vakantieperikelen in het zomerhuisje die leiden tot een verschrikkelijke gebeurtenis, en de dag waarop de broers de as van hun moeder gaan uitstrooien.
Heel bijzonder en knap geconstrueerd is, dat het verhaal van het heden van achteren naar voren wordt verteld. Dit geeft een extra spannend element aan het toch al broeierige verhaal. Uiteindelijk lijkt het net alsof het heden en het verleden elkaar ontmoeten.
Ondanks het idyllische kader wordt het de lezer al snel duidelijk dat bepaalde dingen net even wat anders gaan in dit gezin. Zo organiseert vader een spannend zwemwedstrijdje tussen de drie broers om te bekijken wie de beste is. En blijkt dit ogenschijnlijk onschuldige wedstrijdje niet zonder gevaar te zijn… Vaak worden de broers een beetje aan hun lot overgelaten en zwerven ze wat door de bossen.

De schrijfstijl van Schulman is sober en beeldrijk. Het lukt hem om met betrekkelijk weinig woorden een genuanceerde schets van de verschillende karakters te geven. De beeldspraak die hij gebruikt ondersteunt de overwegend sombere en dreigende stemming in dit boek:

“Wat zich hier op de stenen trap afspeelt, de tranen van de drie broers, hun gezwollen gezichten en al het bloed, is slechts de buitenste ring in het water, degene die het verst verwijderd is van het inslagpunt.”

“Het was als een magnetisch veld, de strook grind als een wormgat naar een andere dimensie.”

Het boek leest bedrieglijk prettig. Je vliegt erdoorheen. Maar hiermee doe je het tekort, dit is echt een boek om de tijd voor te nemen.

De Overlevenden is een sterke psychologische roman waarin urgente thema’s als traumaverwerking, overleven in een disfunctioneel gezin, familiebanden, onvoorwaardelijke liefde en verwaarlozing mooi met elkaar verweven zijn. Een boek wat heel geschikt is om met een leesclub te lezen, het nodigt echt uit tot nadenken en discussie. Ik heb er heel erg van genoten, Schulman heeft een indrukwekkend boek geschreven, een aanrader!
4 sterren