Zijn moeder en twee echtgenotes

Dit is een populair boek. In ieder geval, volgens de informatie die ik kon terugvinden in het exemplaar dat ik las. Dat dateerde van 2002, was gedrukt in Leuven en vertaald uit het Duits.

"Liebe, Last und Leidenschaft, Frauen im Leben von Rubens" is de oorspronkelijke titel van het in 2002 in Duitsland verschenen boek. Het werd in 2002 vertaald. Het is meerdere keren herdrukt. De meest recente versie past naadloos in de viering van het "Antwerpen Barok - Rubens inspireert"-jaar 2018.

De Vlaamse titel "Liefde, leed en passie - de vrouwen van Rubens", zet de lezer ietwat op het verkeerde been. In het boek komen Maria de Medici, Anna van Saksen, infante Isabella, Maria Pypelinckx, Isabella Brant en Helene Fourment aan bod. De eerste drie behoorden tot de aristocratie. De laatste drie waren afkomstig uit welgestelde Antwerpse burgerfamilies.

Echter, meer dan twee derde van dit boek gaat over de ouders van de schilder. Delen één tot en met drie (hoofdstukken één tot en met tweeëntwintig) vertellen het verhaal van met name Maria Pypelinckx. Ze trouwt aan het eind van deel één (stad der voorvaderen) met Jan Rubens.

Deel vier (hoofdstukken drieëntwintig tot en met dertig in deze uitgave) beschrijft het huwelijk van hun zoon met Isabella Brant. Het laatste deel beschrijft het tweede huwelijk van Peter Paul. Deel vijf beschrijft Hélène Fourment en hoe het haar en de kinderen vergaat, na overlijden van de schilder.

Aan de moeder van Rubens, Maria Pypelinckx, wordt dus een onevenredig aantal pagina's besteed? Terecht!

Wat een vrouw; wat een leven! Zo iemand verdient een biografie helemaal voor en over zichzelf. Haar geschiedenis maakt dit boek het lezen waard!

De lieve, iets schalks ogende en intelligente Isabella Brant? Rubens was er kapot van, toen hij haar verloor aan de pest. Maar De Dijn voegt weinig meer informatie toe, aan wat al bekend is.

Net als bij het tweede huwelijk, bestond er een leeftijdsverschil tussen Peter Paul en Isabella: bijna vijftien jaar. De Dijn speculeert over een verstandshuwelijk of huwelijk uit berekening, want hij heeft Isabella zo weinig gportretteerd. Dat wordt ondergraven door haar vermelding van Rubens vele reizen. Daarnaast citeert zij hoe hij een vriend schrijft over zijn verloving en later over het grote verlies.

Hélène? De roddel over het leeftijdsverschil startte rond het huwelijk en gaat nog steeds door. De Dijn heeft gelijk met Hélène tegen het eind van dit boek "lustig weeuwtje" te noemen. Maar de schilder kreeg er blijkbaar niet genoeg van zijn kind-vrouwtje te schilderen: muze dus ook.

Die drie aristocratische dames? Twee waren belangrijke opdrachtgeefsters en speelden een rol in het leven van de schilder, diplomaat, onderhandelaar. Ze komen echter naar verhouding nauwelijks aan bod. Indien geínteresseerd: zoek een goede biografie over Maria de Medici, of Infante Isabella.

Nee, dan het levensverhaal van Maria Pypelinckx, getrouwd met een man die bezig was aan een veelbelovende carrière in Antwerpen. Godsdienstoorlogen dwongen het echtpaar, in gezelschap van de oudere kinderen, te vluchten. Ze sloten zich aan bij de stroom richting Duitsland.

De Dijn beschrijft het vluchtelingen-bestaan perfect. Toch lukte het Jan Rubens ook in Duitsland een goede start te maken. Als jurist raakt hij betrokken bij Willem van Oranje en diens tweede vrouw. Dat pakt voor alle betrokkenen echter helemaal verkeerd uit.

Het is Maria Pypelinckx die de familie er door slaat — en hoe! Zij is het, die er voor heeft gezorgd dat de familie het uiteindelijk redt. Na de dood van Jan Rubens, keert ze met de overgebleven kinderen terug naar Antwerpen.

Danzij Maria Pypelinckx, heeft Antwerpen zijn Peter Paul Rubens. Maar voor het hele verhaal: daarvoor dient dit rijk geïllustreerde boek gelezen te worden.

Dit boek beschrijft geschiedenis, maar leest als een historische roman. De Dijn beperkt zich ook niet strikt tot de levensverhalen van de vrouwen. Neem haar vermelding, inclusief foto, van het Geuzen-Friedhof in Keulen. Het boek bevat nogal wat van dergelijke interessante feitjes, zoals verschillen tussen de middeleeuwse keuken en wat vrouwen als Isabella en Hélène hun gasten voorschotelden.

De moeite waard; maar toch maar drie sterren? Het is eerder het verhaal rond Rubens ouders en met name zijn moeder. Over die andere vrouwen, ook niet onbelangrijk - over hen schrijft De Dijn te weinig - en nauwelijks iets nieuws.