De terreur van de grillen van de vader.

Zes broers en een zus - Marc Schoorl

Deze autobiografie is van de romanpersonage: Cor. Het gezin waarin hij opgroeit is ‘beperkt’ van omvang (alhoewel vijf broers en een zus!) Vooral vader is echt Rooms Katholiek en die sfeer wil hij naar buiten toe uitdragen, toch is het meestal moeder die met de kinderschaar naar de zondagsmis gaat.
Vader heeft een zwakke geestelijke gezondheid, met name als ‘de blaadjes vallen’. Moeder Marja is wanhopig over deze depressies. Vader komt dan zijn bed niet meer uit, hij brult en schreeuwt, hij bibbert en hijgt en heeft ongecontroleerde spiertrekkingen. Als het gezin naar de kerk gaat, vraagt hij om voor hem te bidden. Cors reactie:
“… onwillekeurig welden er tranen op in mijn ogen…. Ik kon ze niet tegen houden…” (p.46)
Vader krijgt elektroshocks en heeft moeite met zijn mondmotoriek.
“… hij sprak onverstaanbaar, alsof hij zijn tong verloren had… nee alsof hij er twee of drie had…”(p.47)
Dat brengt Cor naar de filosofie van Pinksteren, als de leerlingen van Jezus in ‘tongen spreken’, hij blijft zich -meerdere keren- in het verhaal afvragen wat dat nou toch is. Spreekt vader nu ‘in tongen’? (h)eerlijke kinderlogica.
De manisch-depressieve vader terroriseert zijn gezin. Hij krijgt wel pillen, maar slikt hij die wel altijd?
“… hij kon best leuk en grappig uit de hoek komen, maar hij had nog meer hoeken en die zaten vol narigheid…”(p.183)
De hele buurt, het sociaal mindere deel van Wassenaar, en verdere omgeving kent ‘gekke Adri’. Moeder en het gezin lijden er onder.

Vader kan niet goed met zijn uitgaven omgaan. Hij werkt erg hard, helaas geld is er in dit grote gezin altijd te kort. Dit leidt natuurlijk tot spanningen en ruzies, de kinderen voelen dat zeker! Vader verwijt moeder te veel geld uit te geven en niets te doen. Moeder wringt zich in allerlei bochten, naait en breit voor de kinderen, maar doet de boodschappen bij de ‘duurdere’ winkels omdat dat van vader moet! Tot hij in de gaten krijgt dat de rekeningen oplopen. Hij legt de schuld bij moeder, vergeet ‘even’ zijn eigen rol hierin.
Cor vraagt zich af: wat is er toch met die man, waarom kan hij niet zijn zoals andere vaders, waarom gaat bij ons alles verkeerd?

Het karakter van vader wordt vilein en helder neer gezet. De man die in stereotypen redeneert, die zichzelf belachelijk maakt en het niet in de gaten heeft, de man die chaotisch is, niet in de gaten heeft wat kinderen nodig hebben. Zijn gedrag; vol ellende is een snoer van dagelijksheden. Moeder Margje ziet wel in dat haar Adri over de schreef gaat, maar is niet bij machte hem tot bedaren te brengen.
Als er iemand op zou moeten komen voor haar recht, voor erkenning, dan is het Margje wel! Moeder die altijd dienstbaar is, zich aanpast aan haar man en zichzelf wegcijfert. Moeder die het gezin bij elkaar houdt.
Het gezin als arena voor de onderlinge krachtmetingen, het gezin als oefenplaats voor de maatschappij.
Marc Schoorl schetst een prachtig tijdsbeeld van de zestiger en zeventiger jaren. Een tijdsbeeld dat ik herken, de afnemende rol van de religie, van de Kerk, de mogelijkheid om door hard werken hogerop te komen, om je kinderen te laten studeren.
Met veel humor en beeldende beschrijvingen van familietradities (verjaardagen) is het een vlot leesbaar boek geworden. Het doet je vaak even glimlachen, hilarische situaties.
Het verhaal is de genese, de wordingsgeschiedenis van een gezin: luid en duidelijk. Wij kennen nu het gezin.
Wees wel op je hoede: het is de autobiografie van een romanpersonage! De scheidslijn tussen feit en fictie is zeer rekbaar.
De plannen van Marc Schoorl zijn ambitieus. Deel een is de springplank naar deel twee en drie. Wellicht gaat het verder. Stof genoeg.
Gelukkig is deel twee beschikbaar. Ik ga door met deze romanfiguur. Hoe zal het hem vergaan?
3½ ster.