Liefde en politiek

Lucien Leuwen is een politieke zedenschets en speelt zich af tijdens de Juli­-monarchie. (1830-1848).Met zo’n achtergrond is Lucien Leuwen onvermijdelijk ook een politieke roman met een satirische en soms cynische toon. Geen wonder dat Stendhal deze roman tijdens zijn leven niet gepubliceerd kreeg.

De roman is grotendeels opgebouwd uit gesprekken en zelfgesprekken, waarin de personages lucht geven aan allerlei analyserende, berekenende, verklarende, zoekende, angstige, hoopvolle of te neergeslagen overwegingen. Daarbij heeft Stendhal zijn hoofdpersoon een bijna wetenschappelijke belangstelling voor het gedrag van mensen gegeven.

Lucien Leuwen is een intelligente, maar ook wat naïeve estheet die zich immuun acht voor de liefde. Hij verveelt zich gruwelijk, en dit is een van hoofdthema’s van de de roman: l’ennui, de verveling. Het is een bijna onaardse zielstoestand die vele gezichten heeft, maar grofweg kan worden samengevat als zo’n beetje alles wat in de weg staat van het geluk – le bonheur – die bijna extatische zielstoestand waarnaar al de romanhelden van Stendhal steevast op zoek zijn. L’ennui, dat zijn ook de onlustgevoelens, de ontevredenheid over het eigen onvermogen ooit het geluk te kunnen bereiken, dat wil zeggen: bemind te worden door de aanbeden geliefde en geheel in haar op te gaan. 
De spanning tussen het verlangen naar het geluk en het inzicht dat het misschien wel on­bereikbaar is, maakt Lucien Leuwen een getourmenteerd personage.

Het eerste deel van de roman bevat veel liefde en een beetje politiek, in het tweede deel is het omgekeerd. De roman dreigt dan een beetje spankracht te verliezen. De kwestie van madame de Chasteller is bijvoorbeeld nog steeds niet opgelost.
Omdat het leven in Parijs is niet hoogstaander dan dat in Nancy, dwingt de wereld Leuwen om ‘schurkachtig’ te worden.

Dit politieke deel vond ik veel te langdradig. Een aantal hoofdstukken heb ik diagonaal gelezen. Het boek begon mij te vervelen en ik kreeg heimwee naar Nancy. Slechts sporadisch wordt het verhaal tot leven gewekt bijvoorbeeld tijdens de tocht van Lucien voor een verkiezingsmissie naar Caen waar hij onderweg met modder wordt bekogeld. Omdat Leuwen op dat moment met zijn assistent aan het praten is, krijgt hij het ook in zijn mond, een scène die aan de val van zijn paard in Nancy herinnert. Het is een metafoor, want leger en politiek zijn laag-bij-de-grondse aangelegenheden in tegenstelling tot de verheven, zuivere liefde.