Een boek over de gewone man voor de gewone man

Boeken over koningen, oorlogsgeneralen, dictators: Ze zijn er genoeg. Maar hoe ging het ondertussen met de gewone man? Die wordt hooguit terloops benoemd, bijvoorbeeld als dodenaantal in een oorlog, of zelfs helemaal uit het verhaal weggelaten. Jos Palm brengt daar verandering in. Met De gewone man beschrijft hij de geschiedenis van de mens vanuit het perspectief van de gewone man. Hij neemt de lezer in 10 hoofdstukken mee naar verschillende tijden: Van de prehistorie naar de middeleeuwen tot aan de moderne tijd (20e eeuw). Steeds beschrijft hij hoe de gewone man leefde in de betreffende tijdsperiode en wat de invloeden van die tijdsgeest op hem waren.

Jos Palm is historicus. Op basis daarvan verwacht je als lezer wellicht een ander soort boek. Jos Palm lijkt gedacht te hebben: Een boek over de gewone man voor de gewone man. Het taalgebruik is eenvoudig en elk begrip wordt uitgelegd, tot aan de schijf van vijf toe. De schrijfstijl is toegankelijk, bevat humor en zorgt ervoor dat het boek bijna als een roman leest.

Inhoudelijk voegt het boek niet al te veel nieuwe kennis toe: Het is een herhaling van de geschiedenis van de mensen zoals menigeen al bekend is vanuit de geschiedenislessen op school. Wel kiest Jos Palm hierbij voor een origineel en verfrissend perspectief, namelijk die van de gewone man. Jammer genoeg wordt er wel veel ingevuld aan gevoelens en gedachten voor de gewone man, zoals bijvoorbeeld in de Steentijd: “Kolere-aap dacht hij. Dat zou hij ook wel willen: leven in gemeenschap met probleemloze pleziertjes op elk gewenst uur van de dag, zonder gezeur, of erger: meerderen die zich gedroegen als halve godheden”. Dit maakt het boek minder geloofwaardig. Het invullen van gedachten blijft Jos Palm het gehele boek door doen, al wordt dit gelukkig wel minder als we de 19e eeuw naderen. Dan zijn er doktersrapporten over de leefomstandigheden van arbeiders om uit te citeren. En in de 20e eeuw konden soldaten zelf hun belevingen neerpennen. Vanaf die hoofdstukken zien we de geschiedenis dus echt vanuit de ogen van de gewone man.

Al met al is het een toegankelijk boek over de geschiedenis van de mens. Wel lijkt het soms meer gebaseerd te zijn op een goede inleving in de gewone man dan op historische kennis. Wie nieuwe feiten wil ontdekken over de gewone man, zal wellicht wat teleurgesteld zijn na het lezen van het boek. Maar wie meer wil weten over de mensheidsgeschiedenis in het algemeen, beschreven met een vlotte pen en vanuit een originele invalshoek, zal De gewone man zeker kunnen waarderen.